Στην αρχή ο καφές είχε γεύση σαπούνι. Mετά το ίδιο και το cheesecake, ενώ υπήρχε μια ενόχληση στο λαιμό. Άρχισε να βήχει και να ανεβάζει πυρετό και μετά… τα συμπτώματα εξαφανίστηκαν. Το ανοσοποιητικό του σύστημα τα είχε καταπολεμήσει τον νέο κορωνοϊό Covid-19. Αυτό καταθέτει ο Hans Bösmüller, ιατρός στην πόλη Tübingen και επικεφαλής του κέντρου ιατρικής περίθαλψης στην πανεπιστημιακή κλινική παθολογίας και νευροπαθολογίας της πόλης στο κρατίδιο της Βάδης-Βυρτεμβέργης. Είναι ένας από τους πρώτους που προσβλήθηκε από τον Covid-19 και από τους πρώτους που ανάρρωσε.

Σε επαγγελματικό επίπεδο ο 60-χρονος καθηγητής της παθολογίας πραγματοποιεί νεκροτομές σε αποβιώσαντες από τον Covid-19 σε μια προσπάθεια να κατανοήσει καλύτερα την ασθένεια από την οποία νόσησε και ο ίδιος. Στη Γερμανία, η Ομοσπονδιακή Ένωση Παθολόγων και η Γερμανική Εταιρία Παθολογίας κάνουν έκκληση σε γιατρούς να εξετάσουν τα σώματα των νεκρών από τον Covid-19 για να καταλήξουν σε χρήσιμα συμπεράσματα. Πρόκειται για “αντικείμενο κοινού ενδιαφέροντος”, σημειώνει ο γιατρός Karl-Friedrich Bürrig, επικεφαλής του Ινστιτούτου Παθολογίας στο Hildesheim.

Οι παθολόγοι ελπίζουν με την εξέταση εκατοντάδων ή και χιλιάδων ασθενών του ιού να καταλήξουν το γρηγορότερο σε απαντήσει στα βασικότερα ερωτήματα: Γιατί τόσοι πολλοί φορείς του ιού δεν εμφανίζουν συμπτώματα; Γιατί άλλοι φορείς ασθενούν φτάνοντας σε τόσο επικίνδυνο στάδιο; Ποιά συμπτώματα παρουσιάζει η ασθένεια; Ποιά άλλα όργανα επηρεάζονται εκτός από τους πνεύμονες; Ποιά είναι η καλύτερη θεραπεία και αποτρεπτική στρατηγική;

Οι πρώτοι που σημείωσαν τη σημασία των νεκροψιών θυμάτων του Covid-19 ήταν οι Ελβετοί. Στις κλινικές της Βασιλείας έχουν πραγματοποιηθεί πάνω από 20 νεκροψίες σε έναν αγώνα να αναλυθούν τα δεδομένα που συλλέγονται. Αντίθετα, σε άλλες χώρες και στην ίδια τη Γερμανία, Ιατρικές Ενώσεις αρχικά τάχθηκαν εναντίον τέτοιων πρακτικών από τον φόβο διασποράς και μόλυνσης των εγκαταστάσεων. Η συγκεκριμένη σύσταση δέχτηκε άμεσα τα πυρά των ιατροδικαστών που εκτελούν νεκροτομές σε πτώματα ανθρώπων που απεβίωσαν από μολυσματικές ασθένειες εδώ και δεκαετίες λαμβάνοντας όλα τα απαραίτητα μέτρα προστασίας.

Ο ιατροδικαστής Klaus Püschel, επικεφαλής του ιατροδικαστικού κέντρου της πανεπιστημιακής κλινικής Hamburg-Eppendorf (UKE) πραγματοποιούσε νεκροτομές σε άτομα που είχαν πεθάνει από HIV πριν ακόμα την αναγνώριση του AIDS στη δεκαετία του ’80. “Οι νεκροί μας παραδίδουν μαθήματα για τη ζωή”, λέει ο γιατρός κ. Püschel. Από την πρώτη στιγμή αναγνώρισε τη σημασία των νεκροτομών σε αποθανόντες από τον Covid-19 και ξεκίνησε αμέσως σχεδόν με την έγκριση των αρχών της πόλης. Αυτός και η 14-μελής ομάδα του έχουν πραγματοποιήσει πάνω από 100 νεκροτομές.

Γενικά, όποιος νομίζει πως ο κορωνοϊός είναι ο μοναδικός ιός που κυκλοφορεί, είναι γελασμένος. Οι άνθρωποι που πέθαναν ήταν ξενιστές ενός τεραστίου αριθμού ιών που φυσικά δεν τους ενοχλούσαν. Ο μέσος άνθρωπος “φιλοξενεί” ένα δισεκατομμύριο ιούς σε κάθε γραμμάριο των εντέρων του και μόνον. Επίσης πλούσιο σε ιογενή στοιχεία είναι το αναπνευστικό μας σύστημα. Έρευνα που έγινε σε 26 σπίτια στην πολιτεία της Γιούτα στις ΗΠΑ αποκάλυψε πως οι ενήλικες ένοικοι υπομένουν κατά μέσο όρο 6 ιογενείς λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος κάθε χρόνο. Πολλές από αυτές είναι χωρίς εμφανή συμπτώματα.

Η συντριπτική πλειοψηφία των ιών δεν είναι θανατηφόροι, το αντίθετο μάλιστα, λειτουργούν επικουρικά βοηθώντας το ανοσοποιητικό μας σύστημα να εκπαιδευτεί για να αντιμετωπίσει νέες ασθένειες. Τώρα, ο καινούριος αυτός ιός προστίθεται στον κατάλογο των ιογενών στοιχείων και ο οργανισμός μας δεν είναι ακόμα έτοιμος να τον αντιμετωπίσει. Δεν είναι όμως “φονιάς”. Το βρετανικό επιστημονικό περιοδικό “British Medical Journal ” αναφέρει πως το 80% των περιπτώσεων όσων κολλάνε δεν εμφανίζει καθόλου συμπτώματα.

Ερευνητικά κέντρα και ιατρικό προσωπικό ανακάλυψαν τις τελευταίες εβδομάδες πως πολλοί άνθρωποι μεταφέρουν τον ιό χωρίς να το ξέρουν. Οι περισσότεροι αναρρώνουν με τον οργανισμό τους να τον καταπολεμά, όπως έγινε με τον πανεπιστημιακό γιατρό Bösmüller. Η υγιεινή ζωή και η συχνή άσκηση τον έκαναν ικανό να καταπολεμήσει τα συμπτώματα.

Ο γιατρός, όμως, είναι ιδανική περίπτωση. Οι ερευνητές της Βασιλείας εξέτασαν 21 περιπτώσεις νεκρών του κορωνοϊού. Ο μέσος όρος ηλικίας των αποθανόντων ήταν τα 76 χρόνια, όλοι τους υπέφεραν από κάποια ασθένεια και σε αρκετές περιπτώσεις από περισσότερες από μία. Μεταξύ αυτών υπέρταση, αρτηριοσκλήρωση, μεγαλοκαρδία, παχυσαρκία και διαβήτη. “Ένα πράγμα που είχαν όλοι κοινό ήταν πως έπασχαν από βαριά δυσλειτουργία των αιμοφόρων αγγείων τους”, λέει ο Alexandar Tzankov, παθολόγος του πανεπιστημίου της Βασιλείας.

Ίδια είναι και τα ευρήματα της πανεπιστημιακής ομάδας του Αμβούργου: επί 95 νεκροτομών, 40 γυναικών και 55 ανδρών με μέσο όρο ηλικίας τα 81.8 για τις γυναίκες και τα 79 για τους άνδρες, αποκαλύφθηκε η ύπαρξη προϋπάρχουσας ασθενείας, κατά κύριο λόγο εντοπιζόμενη στο καρδιαγγειακό σύστημα ή τους πνεύμονες. Η αιτίες θανάτου ήταν λοίμωξη της αναπνευστικής οδού, πνευμονική λοίμωξη, πνευμονική εμβολή ή συνδυασμών αυτών.

Η ομάδα του Αμβούργου κατέληξκε πως η κατάσταση της υγείας ενός ατόμου και η φυσική κατάσταση του οργανισμού είναι το πιο κρίσιμο στοιχείο για την αντοχή του στον ιό. Άτομα με καλή φυσική κατάσταση, που δεν υποφέρουν από κάποια ασθένεια ή προϋπάρχουσα νόσο είναι ανθεκτικά στον ιό. Ο ιός πλήττει κατά κύριο λόγο τους ηλικιωμένους αντί τους νεώτερους ή τα βρέφη αλλά δεν είναι η ηλικία ο παράγοντας που πρέπει να προσέξουμε. Η ηλικία δεν είναι ασθένεια, απλά μεγαλύτερης ηλικίας άτομα είναι στις περισσότερες περιπτώσεις φορείς μιας παλιότερης ασθένειας που μπορεί να εξασθενήσει το ανοσοποιητικό τους. Στις ηλικίες των 50 και 60 ετών οι ασθενείς που απεβίωσαν ήταν κατά κανόνα παχύσαρκοι ή ήταν βαρείς καπνιστές γεγονός που απέδιδε την αιτία θανάτου τους σε αρτηριοσκλήρωση.

Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, παχύσαρκα, καπνιστές και φορείς κάποιας παθογενούς νόσου, ατυχώς περιγράφουν το συντριπτικό ποσοστό του πληθυσμού στην Ευρωπαϊκή ήπειρο και κάνουν το δίλημμα της χαλάρωσης των μέτρων ή όχι μέχρι την ανακάλυψη του εμβολίου ακόμα πιο βασανιστικό. Η Ευρώπη γερνά και μαζί της νοσεί κι αυτό είναι κάτι που το είχαμε επισημάνει πολύ νωρίτερα από το 2020. Χονδρικά ένας στους τέσσερις Ευρωπαίους είναι πιθανόν να πληγεί καίρια από τον Covid-19 με σημαντική πιθανότητα να πεθάνει, ποσοστό που ανεβαίνει σε έναν στους δύο στις μεγαλύτερες ηλικίες και ακόμα περισσότερο στους άνω των 85 ετών.

Οι ειδικοί στις λοιμώξεις θεωρούν πως τα μέτρα κοινωνικής απομόνωσης που εφαρμόζονται σήμερα στην Κεντρική και Βόρεια Ευρώπη κι έχουν κρατήσει τον αριθμό βαρέων περιστατικών σε χαμηλά επίπεδα δεν μπορούν να κρατήσουν για πάντα. Με το άνοιγμα των σχολείων και των εργασιών τα ποσοστά θα ανέβουν αλλά ο θάνατος από τον Covid-19 δεν έχει ακόμα κατανοηθεί από τους επιστήμονες. Ακόμα και μετά από δεκάδες αυτοψίες και νεκροτομές η αιτία θανάτου εντοπίζεται σε φαινόμενα όπως η ανεπάρκεια του αναπνευστικού, καρδιαγγειακού ή άλλη αιτία με αποτέλεσμα οι ομάδες του Αμβούργου και της Βασιλείας να θεωρούν πιθανόν να έχουν υπάρξει θάνατοι που δεν έχουν καταταγεί ως θύματα του ιού, ιδίως μεταξύ αστέγων ή αποδίδονται σε άλλες αιτίες όπως η εποχική γρίπη. Θεωρούν επίσης πιθανόν πως ο Covid-19 επιτίθεται και σε άλλα όργανα εκτός από τους πνεύμονες, την καρδιά και τους μυς.

Το μέλλον στην εξερεύνηση του νέου κορωνοϊού είναι μακρό καθώς, όπως ανακαλύπτουν οι ειδικοί, ο δρόμος για την στοιχειοθέτηση του ιού μόλις τώρα αρχίζει.