- Όσο η ζήτηση για φθηνό σκραπ παραμένει ενεργή και όσο οι έλεγχοι στην αλυσίδα ανακύκλωσης των μετάλλων -δηλαδή στα σκραπατζίδικα της περιοχής- παραμένουν ελλιπείς, η ΠΥ Ελευσίνας θα συνεχίζει να λαμβάνει το ίδιο σήμα, στους ίδιους δρόμους, στην ίδια καμένη γη.
ΔΑΕΕ, δικαστικός πραγματογνώμονας/
σύμβουλος Πολιτικής Προστασία &
Ασφαλείας
του Μιχαήλ Ε. Αυγουλέα / political.gr
Υπάρχουν περιοχές στην Αττική όπου ο νόμος της αγοράς γράφεται με καμένο λάστιχο. Στον άξονα Ασπρόπυργος – Νέα Ζωή – Σοφός – Λεωφόρος ΝΑΤΟ, η φωτιά δεν αποτελεί απειλή, αλλά βιοποριστικό εργαλείο. Πρόκειται για την παραοικονομία του σκραπ: μια ιδιότυπη βιομηχανία επιβίωσης που μετατρέπει τη Δυτική Αττική σε μια απέραντη, τοξική χωματερή. Πίσω από κάθε κλήση του Κέντρου Επιχειρήσεων προς την ΠΥ Ελευσίνας δεν κρύβεται μια τυχαία πυρκαγιά, αλλά ένα βαθύ κοινωνικό και επιχειρησιακό αδιέξοδο.
Η γεωγραφία του προβλήματος
Η περιοχή αυτή έχει μετατραπεί σε μια άτυπη, ανεξέλεγκτη χωματερή. Ξεκινά από τον φράχτη του ΧΥΤΑ στα Άνω Λιόσια, εκτείνεται μέχρι τη θέση Τριγώνη στη λεωφόρο ΝΑΤΟ και φτάνει έως τον Σοφό, κάτω από το κανάλι του Μόρνου. Στο παρελθόν, μεγάλες βιομηχανίες και βιοτεχνίες της περιοχής έχουν καταστραφεί ολοσχερώς. Πλέον, δεν υπάρχει τετραγωνικό μέτρο που να μην έχει παραδοθεί στις φλόγες, με τα ίδια ακριβώς σημεία να καίγονται ξανά και ξανά, κάθε χρόνο, τα τελευταία 30 έτη.
Ποια είναι η πραγματική αιτία;
Στην περιοχή κινείται και δραστηριοποιείται ένας μεγάλος, συχνά διερχόμενος, πληθυσμός νομάδων Ρομά. Εκεί καταλήγουν τα απορρίμματα και τα βιομηχανικά απόβλητα μεγάλου μέρους της Αττικής, τα οποία μεταφέρονται εσκεμμένα με σκοπό να καούν, ώστε στη συνέχεια να γίνει η περισυλλογή των πολύτιμων μετάλλων (σκραπ).
Παράλληλα, το πρόβλημα διογκώνεται από τα μπάζα κατεδαφίσεων. Τα τελευταία χρόνια, η αυστηροποίηση της νομοθεσίας και το εξαιρετικά υψηλό κόστος για τη νόμιμη διαχείριση των αποβλήτων εκσκαφών οδηγούν πολίτες και εργολάβους σε μια «εύκολη» λύση: πληρώνουν ένα μικρό αντίτιμο σε ιδιοκτήτες μικρών φορτηγών της περιοχής, οι οποίοι αναλαμβάνουν να «εξαφανίσουν» τα υλικά, απορρίπτοντας τα παράνομα στα οικόπεδα του Ασπροπύργου.
Το οικονομικό κίνητρο
Το κίνητρο είναι αμιγώς οικονομικό και δεν σχετίζεται με την προσχηματική «απομάκρυνση φιδιών και ξερών χόρτων». Πρόκειται για σκόπιμες, οργανωμένες καύσεις ελαστικών, καλωδίων και πλαστικών, με αποκλειστικό στόχο την εξόρυξη μετάλλων και την άμεση πώλησή τους.
Στη Δυτική Αττική έχει παγιωθεί μια παράλληλη αγορά, όπου μια ολόκληρη κοινωνική ομάδα συντηρείται αποκλειστικά από το εισόδημα που παράγει η φωτιά.
Το επιχειρησιακό παράδοξο των drones
Μετά το 2022, η εισαγωγή της τεχνολογικής επιτήρησης και η καθημερινή χρήση drones εξελίχθηκαν σε
έναν ιδιότυπο «εφιάλτη» για την ΠY Ελευσίνας. Μόλις το drone εντοπίσει καπνό, τα πυροσβεστικά οχήματα διατάσσονται να σπεύσουν αμέσως στο σημείο.
Οι παλαιότεροι διοικητές της ΠΥ Ελευσίνας επέλεγαν συχνά να αφήσουν μια στοίβα ελαστικών να καεί ελεγχόμενα. Γνώριζαν καλά ότι η άμεση επέμβαση εγκλωβίζει πολύτιμες δυνάμεις, προκαλεί άσκοπη κόπωση στο προσωπικό και εκθέτει τους πυροσβέστες σε σοβαρό τοξικό κίνδυνο, για ένα αέναο «κυνηγητό» χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα. Σήμερα, όμως, υπό τον φόβο της καταγραφής από τα drones, αυτή η τακτική διαχείρισης είναι αδύνατη.
Ιστορικά, οι πυρκαγιές στη συγκεκριμένη περιοχή αναχαιτίστηκαν αποτελεσματικά μόνο δύο φορές:
α) Το 2013: Όταν εκπονήθηκε ένα ολοκληρωμένο σχέδιο αντεγκληματικής πολιτικής με βάση το δόγμα της «μηδενικής ανοχής» από τη Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (ΔΑΕΕ).
β) Το 2020: Όταν, μετά από μια μεγάλη πυρκαγιά που ξεκίνησε από ξερά χόρτα και κατέστρεψε τρεις βιοτεχνίες στη λεωφόρο ΝΑΤΟ, το Ανακριτικό Γραφείο της ΠΥ Ελευσίνας κατάφερε να εκδώσει ένταλμα σύλληψης για μια ανήλικη Ρομά από τη Βουλγαρία.
Παρά τις επιτυχίες αυτές, τα επόμενα έτη οι πυρκαγιές στην περιοχή πολλαπλασιάστηκαν γεωμετρικά, ξεπερνώντας πλέον τις 600 ετησίως.
Υπάρχει λύση;
Η συντεταγμένη Πολιτεία και η ΕΕ έχουν χρηματοδοτήσει κατά καιρούς διάφορα προγράμματα κοινωνικής ένταξης. Ωστόσο, η κοινωνική ενσωμάτωση απαιτεί βαθιές, μακροχρόνιες τομές στην παιδεία και τη μικροοικονομία αυτών των πληθυσμιακών ομάδων.
Τι μπορεί να γίνει σήμερα;
Για τους ανθρώπους αυτούς, η συγκεκριμένη δραστηριότητα δεν αποτελεί μια εγκληματική πράξη δολιοφθοράς, αλλά τον βασικό πόρο επιβίωσής τους. Όσο η ζήτηση για φθηνό σκραπ παραμένει ενεργή και όσο οι έλεγχοι στην αλυσίδα ανακύκλωσης των μετάλλων -δηλαδή στα σκραπατζίδικα της περιοχής- παραμένουν ελλιπείς, η ΠΥ Ελευσίνας θα συνεχίζει να λαμβάνει το ίδιο σήμα, στους ίδιους δρόμους, στην ίδια καμένη γη.
