Η έναρξη εργασιών περίφραξης και παρεμβάσεων στη φυσική βλάστηση δασικής έκτασης του όρους Αιγάλεω, η οποία συνορεύει με τον οικιστικό ιστό της Κάτω Αφαία, για τη δημιουργία Βοτανικού Κήπου, αιφνιδίασε τους κατοίκους, αλλά και τον Δήμο Χαϊδαρίου, καθώς δεν προηγήθηκε καμία ενημέρωση και διαβούλευση με πρωτοβουλία των αρμόδιων αρχών και του ενδιαφερόμενου φορέα.
Πρόκειται για έκταση συνολικού εμβαδού 5.839,5 τ.μ. στο Όρος Αιγάλεω, η οποία προορίζεται για τη δημιουργία Βοτανικού Κήπου από το Κέντρο Επαγγελματικής Αποκατάστασης Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες (Κ.Ε.Α./Α.Μ.Ε.Α.). Οι κάτοικοι υποστηρίζουν ότι το ΚΕΑ ΑΜΕΑ απέφυγε να ενημερώσει για τα σχέδιά του, παρά το ότι ανέπτυξαν πρόσφατα κοινή δράση για άλλα προβλήματα της περιοχής.
Οι εξελίξεις, λοιπόν, έχουν προκαλέσει έντονη ανησυχία στους κατοίκους, λόγω της άμεσης γειτνίασης της επίμαχης έκτασης με κατοικίες -κάνω από την οδό Νεφέλης- αλλά και λόγω της ιδιαίτερης μορφολογίας και του φυσικού αναγλύφου της περιοχής.
Σε κάθε περίπτωση, ο Σύλλογός αναγνωρίζει απολύτως τον κοινωνικό και κοινωφελή χαρακτήρα των δραστηριοτήτων του Κ.Ε.Α./Α.Μ.Ε.Α. και δεν αμφισβητεί την αξία πρωτοβουλιών που αποσκοπούν στην κοινωνική ένταξη, εκπαίδευση και υποστήριξη ατόμων με αναπηρία.
Σύμφωνα με πληροφορίες μας, οι κάτοικοι “έχουν βάλει στο τραπέζι” μία καλή πρόταση, προκειμένου να γίνει δυνατή η εκπλήρωση των σκοπών του Ιδρύματος, χωρίς τα αρνητικά της παρέμβασης στο φυσικό περιβάλλον. Πιο συγκεκριμένα, προτείνουν την ανάπτυξη των εν λόγω δραστηριοτήτων του ΚΕΑ ΑΜΕΑ σε διαθέσιμη έκταση περίπου 2 στρεμμάτων εντός του αστικού ιστού της Κάτω Αφαίας. Αυτή έχει και το πλεονέκτημα της εύκολης πρόσβασης για τα παιδιά, σε σχέση με το απότομο πρανές της δασικής πλαγιάς που έχει περιφραχθεί.
Συνάντηση στο Δασαρχείο Αιγάλεω
Πριν από λίγες ημέρες έγινε συνάντηση του Δήμου Χαϊδαρίου με το Δασαρχείο Αιγάλεω, προκειμένου να γίνει μια πρώτη ενημέρωση, αλλά και για να εκφραστεί ο σκεπτικισμός τόσο του Δήμου όσο και του Εξωραϊστικού Συλλόγου της συνοικίας. Πήραν μέρος ο δήμαρχος Μιχάλης Σελέκος, ο αντιδήμαρχος Κώστας Σταθάς και ο πρόεδρος του Συλλόγου, Σωκράτης Δεληγιάννης. Μίλησαν με τον δασάρχη Παναγιώτη Γεωργακόπουλο. Ο δήμαρχος εστίασε κυρίως στο ιστορικό πλημμυρών της περιοχής, ειδικά μετά τις παρεμβάσεις στο βουνό για την κατασκευή του τρένου και επισήμανε το κίνδυνο νέων παρεμβάσεων.
Θυμίζουμε ότι κατά την μεγάλη πλημμύρα του 2013 είχαν γίνει μεγάλες καταστροφές στην Κάτω Αφαία από φερτά υλικά από το βουνό, μετά τις εργασίες κατασκευής της σιδηροδρομικής γραμμής του εμπορευματικού τρένου Νέο Ικόνιο – Ασπρόπυργος. Τότε είχε γεμίσει φερτά υλικά και το λιμανάκι του Σκαραμαγκά.
Ο Σύλλογος ζήτησε και έλαβε γνώση του συνόλου των διοικητικών πράξεων, εγκρίσεων, μελετών που αφορούν την παραχώρηση χρήσης και την πραγματοποίηση επεμβάσεων στη δημόσια δασική έκταση, ευρισκόμενη σε άμεση γειτνίαση με τον οικισμό της Κάτω Αφαίας Χαϊδαρίου.
Υπόμνημα του Συλλόγου
Ο Εξωραϊστικός Σύλλογος Κάτω Αφαίας υπέβαλε στο Δασαρχείο Αιγάλεω υπόμνημα με τις θέσεις του, κοινοποιούμενο στο ΥΠΕΝ, στην Διεύθυνση Συντονισμού & Επιθεώρησης Δασών Επιθεώρησης Εφαρμογής Δασικής Πολιτικής Αττικής, στο ΚΕΑ ΑΜΕΑ και τον Δήμο Χαϊδαρίου.
Τα 4 σημεία που προκαλούν ανησυχία
Οι ανησυχίες των κατοίκων επικεντρώνονται σε τέσσερα ζητήματα, τα οποία περιλαμβάνονται στο Υπόμνημα:
Α. Κίνδυνος πλημμυρικών φαινομένων και μεταβολής της φυσικής απορροής των υδάτων
Β. Κίνδυνοι διάβρωσης, αστάθειας εδάφους και λοιπών φυσικών φαινομένων
Γ. Περιορισμός της πρόσβασης των κατοίκων στη δασική έκταση και ζητήματα πολιτικής προστασίας
Δ. Ανάγκη διαφάνειας, προηγούμενης πληροφόρησης και δυνατότητας ελέγχου
Ολόκληρο το Υπόμνημα του Συλλόγου
Ι. ΙΣΤΟΡΙΚΟ – ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ
Ο Εξωραϊστικός Σύλλογος Κάτω Αφαίας Σκαραμαγκά, στο πλαίσιο της καταστατικής του αποστολής για την προστασία και αναβάθμιση του φυσικού και οικιστικού περιβάλλοντος της περιοχής, τη διαφύλαξη της ποιότητας ζωής των κατοίκων και την προάσπιση των συλλογικών τους συμφερόντων, απευθύνεται στην Υπηρεσία σας προκειμένου να λάβει πλήρη, επίσημη και τεκμηριωμένη γνώση του συνόλου των διοικητικών πράξεων, εγκρίσεων, μελετών και λοιπών στοιχείων που αφορούν την παραχώρηση χρήσης και την πραγματοποίηση επεμβάσεων σε δημόσια δασική έκταση, ευρισκόμενη σε άμεση γειτνίαση με τον οικισμό της Κάτω Αφαίας Χαϊδαρίου.
Ειδικότερα, κατά το τελευταίο χρονικό διάστημα, οι κάτοικοι της περιοχής διαπίστωσαν την έναρξη εργασιών περίφραξης και παρεμβάσεων στη φυσική βλάστηση δασικής έκτασης του όρους Αιγάλεω, η οποία συνορεύει με τον οικιστικό ιστό της Κάτω Αφαίας και εκτείνεται, μεταξύ άλλων, κατά μήκος της οδού Νεφέλης.
Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που έχουν περιέλθει σε γνώση μας, καθώς και από σχετικά δημοσιεύματα του Τύπου, πρόκειται για έκταση συνολικού εμβαδού 5.839,5 τ.μ., η οποία προορίζεται για τη δημιουργία Βοτανικού Κήπου από το Κέντρο Επαγγελματικής Αποκατάστασης Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες (Κ.Ε.Α./Α.Μ.Ε.Α.).
Περαιτέρω, από την υπ’ αριθ. 223897/2025 απόφαση, δημοσιευθείσα στο ΦΕΚ Δ΄ 457/03.07.2025, προκύπτει ότι αποφασίστηκε η μερική άρση της αναδάσωσης της συγκεκριμένης έκτασης, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 44 του Ν. 998/1979, με αναφορά στη δυνατότητα έκδοσης έγκρισης επέμβασης για τη δημιουργία Βοτανικού Κήπου, σύμφωνα με το άρθρο 57 παρ. 1 περ. θ΄ του ίδιου νόμου.
Σημειώνεται ότι, σύμφωνα με το περιεχόμενο της ανωτέρω απόφασης, η έκταση εξακολουθεί να διατηρεί τον δασικό της χαρακτήρα, γεγονός το οποίο καθιστά ιδιαίτερα σημαντική την πλήρη εξακρίβωση του νομικού καθεστώτος, του επιτρεπόμενου εύρους των επεμβάσεων και των ειδικών όρων και περιορισμών που διέπουν τη χρήση και διαχείρισή της.
Παράλληλα, από τα αναρτημένα στην περιοχή διοικητικά έγγραφα προκύπτει ότι έχει πραγματοποιηθεί εγκατάσταση του φορέα στην έκταση, ενώ έχουν εγκριθεί και εργασίες απομάκρυνσης δασικής βλάστησης.
Οι ανωτέρω εξελίξεις έχουν προκαλέσει έντονη ανησυχία στους κατοίκους της Κάτω Αφαίας, πρωτίστως λόγω της άμεσης γειτνίασης της επίμαχης έκτασης με υφιστάμενες κατοικίες, αλλά και λόγω της ιδιαίτερης μορφολογίας και του φυσικού αναγλύφου της περιοχής.
ΙΙ. ΕΙΔΙΚΟΤΕΡΟΙ ΛΟΓΟΙ ΑΝΗΣΥΧΙΑΣ – ΑΝΑΓΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΚΑΤΟΙΚΩΝ
Ο Σύλλογός μας επιθυμεί να καταστήσει σαφές ότι αναγνωρίζει απολύτως τον κοινωνικό και κοινωφελή χαρακτήρα των δραστηριοτήτων του Κ.Ε.Α./Α.Μ.Ε.Α. και δεν αμφισβητεί την αξία πρωτοβουλιών που αποσκοπούν στην κοινωνική ένταξη, εκπαίδευση και υποστήριξη ατόμων με αναπηρία.
Ωστόσο, η υλοποίηση οποιασδήποτε δραστηριότητας εντός δημόσιας δασικής έκτασης και, μάλιστα, σε άμεση επαφή με κατοικημένη περιοχή, οφείλει να πραγματοποιείται με πλήρη τήρηση της δασικής και περιβαλλοντικής νομοθεσίας, με επαρκή τεχνική τεκμηρίωση και με απόλυτη προτεραιότητα στην προστασία της ανθρώπινης ζωής, της ιδιοκτησίας και της δημόσιας ασφάλειας.
Εν προκειμένω, οι ανησυχίες των κατοίκων επικεντρώνονται ιδίως στα ακόλουθα ζητήματα:
Α. Κίνδυνος πλημμυρικών φαινομένων και μεταβολής της φυσικής απορροής των υδάτων: Η επίμαχη έκταση βρίσκεται σε άμεση γειτνίαση με υφιστάμενες κατοικίες, οι οποίες δύνανται να επηρεαστούν από μεταβολές στη μορφολογία του εδάφους, στη φυσική βλάστηση και στους υφιστάμενους μηχανισμούς απορροής των ομβρίων υδάτων.
Επισημαίνουμε ότι, η περιοχή της Κάτω Αφαίας, αντιμετωπίζει συχνά έντονα πλημμυρικά φαινόμενα που οφείλονται κυρίως σε προηγούμενες παρεμβάσεις που έχουν γίνει στο όρος Αιγάλεω.
Τυχόν εκχερσώσεις, αποψιλώσεις, εκσκαφές, διαμορφώσεις εδάφους, κατασκευή περιφράξεων ή άλλων τεχνικών εγκαταστάσεων, εφόσον πραγματοποιηθούν χωρίς κατάλληλη υδρολογική και υδραυλική τεκμηρίωση, ενδέχεται να μεταβάλουν την επιφανειακή απορροή των υδάτων και να δημιουργήσουν συνθήκες συγκέντρωσης ή ανεξέλεγκτης διοχέτευσής τους προς τις όμορες ιδιοκτησίες.
Η ανησυχία αυτή καθίσταται ιδιαίτερα σοβαρή σε περιπτώσεις έντονων βροχοπτώσεων και ακραίων καιρικών φαινομένων, τα οποία επιβάλλουν τη λήψη αυξημένων μέτρων πρόληψης και αντιπλημμυρικής προστασίας.
Κατά συνέπεια, είναι απολύτως αναγκαίο να εξακριβωθεί εάν έχει προηγηθεί ειδική αξιολόγηση των συνεπειών των προβλεπόμενων επεμβάσεων στη φυσική απορροή των υδάτων και εάν έχουν προβλεφθεί επαρκή μέτρα προστασίας των κατοικιών.
Β. Κίνδυνοι διάβρωσης, αστάθειας εδάφους και λοιπών φυσικών φαινομένων: Πέραν των πλημμυρικών κινδύνων, πρέπει να εξεταστεί κατά πόσον οι προβλεπόμενες επεμβάσεις στη βλάστηση και στο έδαφος ενδέχεται να επηρεάσουν τη σταθερότητα των πρανών, τη συγκράτηση των εδαφικών υλικών και τη φυσική προστασία της περιοχής από διαβρώσεις, κατολισθητικά ή άλλα συναφή φαινόμενα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η ύπαρξη τεχνικών μελετών και κατάλληλων μέτρων προστασίας, λαμβανομένων υπόψη των ιδιαίτερων γεωμορφολογικών χαρακτηριστικών της έκτασης και της εγγύτητας των κατοικιών.
Γ. Περιορισμός της πρόσβασης των κατοίκων στη δασική έκταση και ζητήματα πολιτικής προστασίας: Η εκτελούμενη περίφραξη, κατά τις αναφορές των περιοίκων, εκτείνεται σε σημαντικό μήκος της οδού Νεφέλης και φαίνεται να περιορίζει ουσιωδώς την έως σήμερα δυνατότητα πρόσβασης των κατοίκων προς την παρακείμενη δασική περιοχή.
Πέραν του ζητήματος της ελεύθερης πρόσβασης σε δημόσιο φυσικό χώρο, ανακύπτει ανάγκη διερεύνησης των συνεπειών της περίφραξης στην ασφαλή μετακίνηση των κατοίκων και στη δυνατότητα προσέγγισης της περιοχής από πυροσβεστικά οχήματα, οχήματα διάσωσης και λοιπά μέσα πολιτικής προστασίας, ιδίως σε περίπτωση πυρκαγιάς ή άλλου έκτακτου περιστατικού.
Για τον λόγο αυτό είναι αναγκαίο να εξακριβωθεί εάν υφίστανται ειδικές εγκρίσεις για την περίφραξη, ποια είναι τα ακριβή όριά της και εάν προβλέπονται κατάλληλα σημεία διέλευσης, πρόσβασης και διαφυγής.
Δ. Ανάγκη διαφάνειας, προηγούμενης πληροφόρησης και δυνατότητας ελέγχου: Ο Σύλλογός μας και οι κάτοικοι της περιοχής δεν είχαν, κατά την ενημέρωση που διαθέτουμε, λάβει προηγουμένως επαρκή γνώση του ακριβούς περιεχομένου των εγκρίσεων, των μελετών και των σχεδιαζόμενων παρεμβάσεων.
Η απουσία πλήρους και τεκμηριωμένης πληροφόρησης δεν επιτρέπει την αξιολόγηση του κατά πόσον έχουν ληφθεί υπόψη οι ανωτέρω κίνδυνοι ούτε τη διαπίστωση της συμμόρφωσης των εκτελούμενων εργασιών προς τους όρους των σχετικών διοικητικών πράξεων.
Επισημαίνεται ότι το δικαίωμα πρόσβασης στις περιβαλλοντικές πληροφορίες αναγνωρίζεται σε κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, χωρίς να απαιτείται επίκληση ή απόδειξη ειδικού εννόμου συμφέροντος.
Σε κάθε περίπτωση, ο Σύλλογός μας διαθέτει προφανές και άμεσο ενδιαφέρον για τη συγκεκριμένη υπόθεση, δεδομένου ότι εκπροσωπεί συλλογικά κατοίκους των οποίων οι κατοικίες, οι ιδιοκτησίες, η ασφάλεια και η ποιότητα ζωής ενδέχεται να επηρεαστούν από τις εν λόγω επεμβάσεις, ιδίως δυνάμει του άρθρου 24 του Συντάγματος, περί προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος και των δασικών οικοσυστημάτων, σε συνδυασμό με τα άρθρα 10 και 20 αυτού, του άρθρου 5 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας αναφορικά με το δικαίωμα πρόσβασης στα δημόσια έγγραφα και της Οδηγίας 2003/4/ΕΚ, σχετικά με την πρόσβαση του κοινού σε περιβαλλοντικές πληροφορίες.
Ενόψει της σοβαρότητας των ζητημάτων που άπτονται της προστασίας της ζωής και της περιουσίας των περιοίκων, ζητούμε να εξεταστεί η αναγκαιότητα λήψης πρόσφορων προληπτικών μέτρων ή επιβολής πρόσθετων όρων προστασίας, καθώς και η αποχή από εργασίες που ενδέχεται να μεταβάλουν ουσιωδώς τη φυσική απορροή των υδάτων ή να δημιουργήσουν μη αναστρέψιμες επιπτώσεις, εφόσον από τον σχετικό έλεγχο προκύψει συγκεκριμένος κίνδυνος.
Τέλος, δηλώνουμε ότι ο Σύλλογός μας επιδιώκει την πλήρη και αντικειμενική διαλεύκανση του ζητήματος, την τήρηση της νομιμότητας και την πρόληψη κάθε ενδεχόμενου κινδύνου, επιφυλασσόμενος ρητώς της άσκησης κάθε προβλεπόμενου διοικητικού ή δικαστικού μέσου για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, της ασφάλειας και των νόμιμων συμφερόντων των κατοίκων της περιοχής.
Χαϊδάρι, 11/11/2026
