Δύο Μουσεία στο Χαϊδάρι, εν μέσω πολιτικής σύγκρουσης

Το Χαϊδάρι έχει μακραίωνη ιστορία, που ξεχωρίζει ανάμεσα στους δήμους του Λεκανοπεδίου. Ωστόσο δεν υπάρχει στην πόλη μας κανένα μουσείο που να την εντάσσει σε έναν άξονα πολιτισμού στην Αθήνα. Αν και, για παράδειγμα, πολλές φορές έχει ακουστεί ότι θα δημιουργηθεί μουσείο στο πολυθρύλητο Μπλοκ 15 του Στρατοπέδου Χαϊδαρίου. Το θέμα αυτό, λοιπόν, ήλθε στο Δημοτικό Συμβούλιο και προκάλεσε αντιπαραθέσεις, κυρίως λόγω της επιλογής του χρόνου. Η συζήτηση ολοκληρώθηκε με την ψήφιση κατά πλειοψηφία πρότασης της δημοτικής αρχής, εν μέσω υψηλών τόνων.

Στη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου, λοιπόν, της 28ης Ιανουαρίου συζητήθηκε το θέμα της ίδρυσης και λειτουργίας δύο μουσείων: Του Λαογραφικού και της Εθνικής Αντίστασης. Από παρατάξεις της αντιπολίτευσης δεν έλειψαν οι ενστάσεις, οι διαφωνίες ως προς το χρόνο των αποφάσεων και οι επίμονες προτάσεις για μια πιο οργανωμένη συζήτηση, μετά τις δημοτικές εκλογές. Από την άλλη, η δημοτική αρχή επέμενε να ληφθεί η απόφαση εδώ και τώρα. Επικαλέστηκε, μεταξύ άλλων και τη χρηματοδότηση που αναμένεται να πάρει από τον ΑΣΔΑ.

Σελέκος: «Ζητούσαμε να γίνει λαογραφικό μουσείο στον Προφήτη Ηλία»

Κατά την εισήγηση του ο δήμαρχος Μιχάλης Σελέκος χαρακτήρισε τη συγκεκριμένη συνεδρίαση ως μια σημαντική μέρα για το Δημοτικό Συμβούλιο. “Γιατί τα δύο υπό ίδρυση μουσεία θα δώσουν μια άλλη ταυτότητα στο Δήμο μας, κάτι που έλειπε. Σε μια πόλη που έχει ιστορία χιλιάδων χρόνων, από την αρχαιότητα μέχρι το Μπλοκ 15, μια ιστορία που πρέπει να μεταλαμπαδεύσουμε στις επόμενες γενιές”, είπε.

Υπενθύμισε πως για την ίδρυση του Λαογραφικού, η παράταξή του έθετε το θέμα εδώ και πολλά χρόνια. Από την εποχή που αποφάσισε η τότε διοίκηση του Δήμου, να εκμισθώσει για καφετέρια το δημοτικό ακίνητο στον Προφήτη Ηλία. Εκείνη την εποχή, η παράταξή του επέμενε πως αυτό το ακίνητο πρέπει να γίνει μουσείο και δίπλα της να λειτουργήσει ένα μικρό καφενεδάκι. Ανέφερε ακόμα πως Μουσείο Εθνικής Αντίστασης στο Χαϊδάρι λειτουργούσε τα προηγούμενα χρόνια, με μια πρωτόλεια μορφή. Χάρη στις ενέργειες του Κώστα Αθηναίου, που ήταν αντιπρόεδρος του παραρτήματος ΠΕΑΕΑ και με τη βοήθειά της συγκέντρωσε εκθεσιακό υλικό. Δημιουργήθηκε επί δημαρχίας Κώστα Σπηλιόπουλου στην οδό Καρδίτσας, στο πρώην Δημοτικό Σχολείο. Όμως με την κατεδάφιση του σχολικού κτηρίου και τη μετατροπή του σε πολυκατοικία, το μουσείο καταργήθηκε. Το υλικό του πετάχτηκε για χρόνια σε κάποιο χώρο, ενώ μέρος του χάθηκε.

«Δύο Μουσεία στο Χαϊδάρι»

Ερχόμενος στο σήμερα, ο δήμαρχος διευκρίνισε πως το Λαογραφικό Μουσείο το χωροθετούν στο κτήριο Γύζη και το Εθνικής Αντίστασης λίγο πιο δίπλα, στην πρώην καφετέρια “Ιστορικό”. Έτσι μαζί με το Παλατάκι θα υπάρξει μια ενότητα πολιτισμού και μνήμης. Πρόσθεσε πως γίνονται προσπάθειες να επιστραφούν κάποια από τα τέσσερα σιντριβάνια που υπήρχαν στο Παλατάκι.

Για τον εμπλουτισμό του Λαογραφικού, θα αξιοποιηθούν συλλογές συνδημοτών μας, όπως ο Γιάννης Ιγγλέσης, που έχει στην κατοχή του σημαντικό εκθεσιακό υλικό. Επίσης αρωγοί του θα γίνουν σύλλογοι του Χαϊδαρίου, όπως οι εθνικοτοπικοί και οι αθλητικοί. Στις προθήκες του θα εκτεθούν μεταξύ άλλων παλιά έντυπα και βιβλία, που κυκλοφορούσαν στο Χαϊδάρι. Σκοπός είναι, μεταξύ άλλων, να αναδειχθούν ποιητές, λογοτέχνες και καλλιτέχνες της πόλης μας. Ξεχωριστά θέματα θα είναι η Μονή Δαφνιού, ο Προφήτης Ηλίας, το Ιερό της Αφροδίτης, η Αρχαία Ιερά Οδός, η Γιορτή Κρασιού, το Δρομοκαΐτειο, το Δαφνί και ο Σκαραμαγκάς. Σημαντική θέση θα έχουν η Μάχη του Χαϊδαρίου, που έδωσε την ταυτότητα της πόλης μας. Τις επόμενες μέρες θα γίνει συνάντηση με φορείς της πόλης και θα συγκροτηθεί επιτροπή.

«Το Ταμείο Εθνικής Άμυνας θεωρεί τσιφλίκι του το Στρατόπεδο»

Για το Μουσείο της Εθνικής Αντίστασης τόνισε πως το Χαϊδάρι είχε μια σημαντική θέση στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Βρίσκονται σε συνεννόηση με το Υπουργείο, προκειμένου να παραχωρηθεί το Μπλοκ 15 στον Δήμο και να δημιουργηθεί εκεί το Μουσείο. Την προηγούμενη εβδομάδα όμως σε σύσκεψη που έγινε στο Στρατόπεδο, εκπρόσωπος του Ταμείο Εθνικής Άμυνας υποστήριξε πως ο χώρος είναι δικός τους και δεν μπορούν να γίνει κάτι χωρίς την έγκριση τους. Μάλιστα είπε πως αν περάσουν αντιπλημμυρικοί σωλήνες μέσα από το Στρατόπεδο, ο Δήμος θα πρέπει να πληρώνει τέλη διέλευσης των αγωγών!

Μέχρι να δοθεί το Μπλοκ 15, το νέο Μουσείο θα λειτουργεί στο πρώην Ιστορικό. Μάλιστα έχει καταρτιστεί και σχετική μελέτη. Έχει ενταχθεί στην ΟΧΕ και θα υπάρξει χρηματοδότηση για την κατασκευή του από τον ΑΣΔΑ, που είναι η ενδιάμεση διαχειριστική αρχή. Συμπλήρωσε ακόμα ο δήμαρχος, πως υπάρχουν πολλοί συγγενείς αντιστασιακών που είναι διατεθειμένοι να προσφέρουν εκθεσιακό υλικό.

“Τέσσερις εποχές”. Τοιχογραφία του Νικόλαου Γύζη στο ομώνυμο κτήριο, δίπλα στο Παλατάκι.

Οι θέσεις των παρατάξεων για τα δύο Μουσεία στο Χαϊδάρι

Αναγκαία τα Μουσεία

Ο Ανδρέας Μποζίκας τόνισε πως είναι αναγκαία η ίδρυση και λειτουργία των δύο Μουσείων. Παρατήρησε πως το Χαϊδάρι είναι από τους λίγους Δήμους που δεν έχει λαογραφικό. Σημείωσε πως στο παρελθόν υπήρξαν σκέψεις, να γίνει το “Τσαγκαράδικο” του Λολοσίδη στέγη των εθνικοτοπικών συλλόγων και το Παλιό Δημαρχείο πνευματικό κέντρο. Σκέψεις όμως που δεν υλοποιήθηκαν ποτέ, από καμία δημοτική αρχή. Ξεκαθάρισε πως η παράταξή του θα ψηφίσει θετικά.

Με προχειρότητες αποδυναμώνεται η διεκδίκηση του Μπλοκ 15

Ο Βαγγέλης Ντηνιακός έκρινε πως είναι θετικός στην πρόταση. Όσον αφορά όμως το θέμα της χωροθέτησης, θεώρησε πως πρέπει να το σκεφτούν καλά, αναγνωρίζοντας τη μείζονα σημασία των δύο Μουσείων. Ζήτησε μάλιστα να μετατεθεί τη συζήτηση του θέματος, για μετά τις εκλογές. Έκρινε πως τυχόν δημιουργία Μουσείου Εθνικής Αντίστασης στο πρώην Ιστορικό, χώρο που τον χαρακτηρίζει ακατάλληλο η παράταξη του, αποδυναμώνει τη διεκδίκηση του Μπλοκ 15. Τόνισε ότι εκεί είναι ο κατεξοχήν κατάλληλος και ιστορικός χώρος για να στεγαστεί.

Δηλαδή, θα δημιουργηθεί στο “Ιστορικό” ένα μουσείο, για να γίνει αργότερα κάποιο άλλο στο Μπλοκ 15… Γι’ αυτό πρότεινε να γίνει πιο οργανωμένα η προσπάθεια. Υπενθύμισε πως η παράταξή του έκανε προσπάθειες να κηρυχτεί το Στρατόπεδο “Ιστορικός Χώρος”, κάτι που έφτασε και στο Περιφερειακό Συμβούλιο.

Για το Λαογραφικό Μουσείο θύμισε πως το κτήριο Γύζη είναι απαξιωμένο τα τελευταία χρόνια. Τυχόν μετατροπή του σε μουσείο θα υποβαθμίσει την τοιχογραφία των τεσσάρων εποχών, που υπάρχει σε ένα του δωμάτιο και είναι μέγιστης πολιτιστικής αξίας. Κλείνοντας  χαρακτήρισε το όλο θέμα ως μια προφορική πρόταση, χωρίς οργανωμένο πλάνο.

Όχι απόφαση στο “πόδι”

Ο Θοδωρής Σπηλιόπουλος στην εισήγησή του υποστήριξε πως η πιθανή αξιοποίηση μιας σειράς ακινήτων του Δήμου πρέπει να γίνει με μια συνολική συζήτηση οργανωμένη ή και δημόσια. Άποψή του είναι να μην παρθεί κάποια απόφαση στο «πόδι». Χρειάζονται ολοκληρωμένες μελέτες, που να περιγράφουν όχι μόνο τι θέλουν να κάνουν, αλλά να αποτελέσουν και φορέα τουριστικού προϊόντος στην πόλη μας. Υπενθύμισε πρόσφατη πρόταση της παράταξης του, για τα “Μονοπάτια Πολιτισμού”.

Τους κάλεσε να σκεφτούν πώς θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν το παλιό κοινοτικό κατάστημα και το πρώην δημαρχείο «Δημήτρης Γιαχνής». Για το κτήριο Γύζη τόνισε πως πρέπει να αναδειχθούν οι τοιχογραφίες του και να χρησιμοποιείται μόνο ως χώρος εικαστικών. Για το Παλατάκι πρότεινε να φύγει η Δημοτική Βιβλιοθήκη που στεγάζει και να μεταφερθεί στο Αίθριο, χώρος που παράλληλα θα μπορούσε να αναμορφωθεί σε ένα μικρό θεατράκι.

Κλείνοντας, ζήτησε και εκείνος να αποσυρθεί το θέμα. Να γίνει στο άμεσο μέλλον μια ευρύτερη σύσκεψη με τους φορείς της πόλης, καθώς -εκ των πραγμάτων- μετά τις δημοτικές εκλογές οι αποφάσεις θα παίρνονται από πολλές παρατάξεις.

Όχι βιασύνη στην υλοποίηση

Η Αγγελική Γκανά διευκρίνισε πως πρωτίστως θα τοποθετηθεί ως εκπαιδευτικός. Η δημιουργία των μουσείων βοηθάει στην ανάδειξη της ιστορίας, του πολιτισμού και της ταυτότητας κάθε τόπου. Την κατεύθυνση προς τη δημιουργία των δύο μουσείων τη χαρακτήρισε ως θετική. Ζήτησε όμως να μην υπάρξει βιασύνη στις αποφάσεις και στην υλοποίησή του. Να βρεθούν οι κατάλληλοι άνθρωποι, που όχι μόνο θα συλλέξουν το υλικό, αλλά θα το ταξινομήσουν σωστά. Θεώρησε πως καλό θα ήταν το συγκεκριμένο θέμα, αφού ήταν στη σκέψη και στα σχέδια της δημοτικής αρχής, να είχε έρθει πιο νωρίς προς συζήτηση για να μην υπάρχουν αντιρρήσεις. Παρά ταύτα ψηφίζει θετικά.

«Κάποιοι δεν θέλουν να γίνουν τα μουσεία»

Στη δευτερολογία του ο δήμαρχος έκρινε πως σε μια τέτοια σημαντική συζήτηση το Δημοτικό Συμβούλιο θα έπρεπε να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων. Αντίθετα ορισμένοι προσπάθησαν να ρίξουν την μπάλα στην εξέδρα. «Μάλλον όποιος δεν θέλει να ζυμώσει δέκα μέρες κοσκινίζει», απάντησε επικριτικά.

Σύμφωνα με τον κ. Σελέκο, προσπάθησαν να κερδίσουν πολιτικό χρόνο παραπέμποντας τη συζήτηση και τη λήψη απόφασης για το μέλλον. Είπε πως οι συζητήσεις για τα δύο υπό ίδρυση Μουσεία έχουν ξεκινήσει εδώ και τρία χρόνια. Θεώρησε ακόμα πως μέσα από τη συζήτηση φάνηκε ότι κάποιες παρατάξεις δεν επιθυμούν τη δημιουργία μουσείων που είναι απαραίτητα για την πόλη.

Τους κάλεσε να απαντήσουν ευθέως στο ερώτημα: «Θέλετε ή δεν θέλετε μουσεία στην πόλη;». Ανατρέχοντας στο παρελθόν υπενθύμισε πως το 1978 η πρώτη προεκλογική αφίσα του τότε υποψηφίου δημάρχου Δημήτρη Σκαμπά έγραφε να γίνει το Παλατάκι πνευματικό κέντρο. Τελικά μετά από πολύχρονους αγώνες το Παλατάκι πέρασε στο Δήμο το 1985. «Θα γίνουν και τα δύο μουσεία. Οι χώροι είναι κατάλληλοι», είπε χαρακτηριστικά και ανέφερε πως υπάρχει σοβαρή σκέψη το Αίθριο να γίνει χώρος πολιτισμού.

Ντηνιακός – Σπηλιόπουλος: «Γιατί δεν ψηφίσαμε υπέρ»

Ο Βαγγέλης Ντηνιακός διευκρίνισε πως ζητάει, αν υπάρχει δυνατότητα και παράλληλα χωρίς να χαθεί η χρηματοδότηση, να ξανασυζητηθεί το θέμα. «Από αυτές τις ενέργειές σας, όπως και από άλλες, έχουμε το δικαίωμα να σας θεωρούμε αναποτελεσματικούς και αναξιόπιστους», είπε σε έντονο ύφος απευθυνόμενος προς τη δημοτική αρχή.

Ο Θοδωρής Σπηλιόπουλος διευκρίνισε πως ψηφίζει κατά, γιατί έχει διαφορετική αντίληψη για την αξιολόγηση όλης αυτής της ιστορίας. Την διαφορετική του άποψη την έχει καταθέσει στο Δημοτικό Συμβούλιο.

Μετά από αίτημα του δημάρχου ακολούθησε ονομαστική ψηφοφορία. Από τους παρόντες δημοτικούς συμβούλους κατά ψήφισε ο κ. Σπηλιόπουλος, ενώ οι κύριοι Ντηνιακός και Καρατζαφέρης δήλωσαν πως ψηφίζουν τις τοποθετήσεις τους.

Γιώργος Παπαπαναγιώτου

ΣΧΕΤΙΚΟ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑ: Το στρατόπεδο-Μουσείο του Άουσβιτς και η πρόταση ανάδειξης για το Στρατόπεδο Χαϊδαρίου