Το πρόβλημα της διαχείρισης των απορριμμάτων και της ανακύκλωσης στο Χαϊδάρι ήταν και συνεχίζει να είναι εξαιρετικά επίκαιρο, για λόγους που βιώνουμε όλοι. Είτε ως δημότες – πολίτες – καταστηματάρχες – επαγγελματίες είτε ως εργαζόμενοι στις Υπηρεσίες Περιβάλλοντος του Δήμου είτε ως αυτοδιοικητικοί.

γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΤΑΥΡΙΔΗΣ, αν. Προϊστάμενος Δ/νσης Προστασίας  & Ελέγχου Περιβάλλοντος Δ. Χαϊδαρίου

Γίνεται ακόμη πιο επίκαιρο, μιας που μόλις πριν λίγες ημέρες υπογράφηκαν οι συμβάσεις μεταξύ του Δήμου και των αναδόχων εταιρειών για την προμήθεια τεσσάρων απορριμματοφόρων, ενός φορτηγού αυτοκινήτου, ενός αυτοκινούμενου σαρώθρου (σκούπα) ενός αυτοκινούμενου πλυντηρίου κάδων και επίκειται άμεσα η υπογραφή της σύμβασης για έναν εκσκαφέα – φορτωτή.

Με την υλοποίηση της πολυαναμενόμενης αγοράς αυτών των οχημάτων (πρόκειται για μιά από τις μεγαλύτερες, αν όχι τη μεγαλυτερη που έχει πραγματοποιήσει ο Δήμος εδώ και δεκαετίες) θα αναβαθμισθούν οι Υπηρεσίες Περιβάλλοντος του Δήμου, θα βελτιωθεί η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών προς τους δημότες και θα αλλάξουν σημαντικά προς το καλύτερο οι συνθήκες εργασίας των δημοτικών υπαλλήλων, που είναι επιφορτισμένοι με το να κρατούν την πόλη καθαρή.

Η ανάσα που θα δώσει στην πόλη μας αυτή η αγορά είναι εξαιρετικά σημαντική.

Εξίσου σημαντικές όμως είναι και οι απαντήσεις που πρέπει να δοθούν από τις αυτοδιοικητικές δυνάμεις στο Δήμο μας σε μιά σειρά από ερωτήματα, που έχουν τεθεί εδώ και καιρό:

– Πώς θα επιτύχουμε μια σωστή, ορθολογική, αποτελεσματική, οικονομική και οικολογική διαχείριση των απορριμμάτων στην πόλη μας;

– Πώς θα μειώσουμε στο Δήμο μας τον όγκο των παραγόμενων απορριμμάτων, πώς θα αυξήσουμε το ποσοστό των υλικών που στέλνουμε για ανακύκλωση, τι γίνεται με τη διαχείριση των κλαδεμάτων και του πρασίνου,πώς θα προχωρήσουμε την κομποστοποίηση;

– Τι γίνεται με την εναλλακτική διαχείριση στα μπάζα, στις ηλεκτρικές – ηλεκτρονικές συσκευές, στις μπαταρίες, στα ελαστικά, στα ογκώδη αντικείμενα κλπ. κλπ.;

– Πώς θα εξετάσουμε και θα αξιοποιήσουμε τις δυνατότητες που μας παρέχει το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο;

– Πώς θα αναζητήσουμε χρηματοδοτήσεις, πώς θα ψάξουμε για τεχνογνωσία και πώς θα εφαρμόσουμε στο Δήμο μας τις δοκιμασμένες καλές πρακτικές;

Αυτά τα ερωτήματα χρήζουν απάντησης, γύρω απ’ αυτά περιστρέφονται οι συζητήσεις και αναπτύσσονται οι προβληματισμοί. Από τον επιτυχή ή όχι τρόπο που θα τα χειριστούμε και από τις απαντήσεις που θα τους δώσουμε, θα κριθεί η αποτελεσματικότητα της διαχείρισης των απορριμμάτων και της ανακύκλωσης στο Χαϊδάρι για την επόμενη δεκαετία.

Διαχρονικοί στόχοι

  • Επανάχρησης (να δώσουμε στα αντικείμενα μιά δεύτερη και τρίτη ζωή, δεν τα πετάμε αλόγιστα στα σκουπίδια)
  • Μείωση του όγκου των παραγομένων αποβλήτων (αγοράζουμε ό,τι πραγματικά χρειαζόμαστε και όχι ό,τι μας επιβάλλει το κυρίαρχο καταναλωτικό πρότυπο και οι καμπάνιες της διαφήμισης, προτιμούμε την αγορά προϊόντων με λίγη έως καθόλου συσκευασία)
  • Κομποστοποίηση (φλούδες, φρούτα και λαχανικά, κλαδέματα κήπων, φύλλα, γκαζόν, μπορούν να μετατραπούν σε δωρεάν λίπασμα πρώτης ποιότητας)
  • Ανακύκλωση με διαλογή στην πηγή (σε χωριστά ρεύματα – γυαλί, χαρτί, πλαστικό, αλουμίνιο).

Το σημερινό νομικό πλαίσιο δεν αποτελεί εμπόδιο. Με το πλαίσιο αυτό προωθείται η βελτίωση του τρόπου εφαρμογής της εναλλακτικής διαχείρισης των αποβλήτων και η ενσωμάτωση των αρχών της κυκλικής οικονομίας.

Σήμερα ο ρόλος της τοπικής αυτοδιοίκησης αναβαθμίζεται και οι Δήμοι από ‘‘συλλέκτες’’ μετατρέπονται σε‘διαχειριστές’’. Τους δίνεται η δυνατότητα μέσω των “πράσινων σημείων” να συλλέγουν, δεματοποιούν, δημοπρατούν και διαθέτουν στην αγορά τα ανακυκλώσιμα υλικά, που οι πολίτες προσκομίζουν στους χώρους αυτούς. Προϋπόθεση βέβαια είναι η διαλογή στην πηγή, σε τέσσερα ρεύματα (γυαλί, χαρτί, πλαστικό, αλουμίνιο).

Τι είναι τα Πράσινα Σημεία;

Είναι χώροι οργανωμένοι από το Δήμο, οριοθετημένοι και διαμορφωμένοι με την κατάλληλη υποδομή και εξοπλισμό, ώστε οι πολίτες να αποθέτουν εκεί σε χωριστούς κάδους διάφορα ανακυκλώσιμα υλικά ή χρησιμοποιημένα αντικείμενα, προκειμένου αυτά να προωθηθούν για ανακύκλωση ή για επαναχρησιμοποίηση. Τα Μικρά Πράσινα Σημεία χωροθετούνται και εγκαθίστανται με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου και χρειάζονται περιβαλλοντική αδειοδότηση.

Γωνιές Ανακύκλωσης

Είναι δημόσιοι ή ιδιωτικοί χώροι πολύ μικρής έκτασης, όπου οι πολίτες εναποθέτουν ανακυκλώσιμα υλικά και που εν συνεχεία αυτά συλλέγονται από το Δήμο. Οι γωνιές ανακύκλωσης αποτελούν ελεύθερους – μονίμως προσβάσιμους χώρους από τους πολίτες, χωρίς περίφραξη. Επιτρέπεται η εγκατάστασή τους σε κοινόχρηστους χώρους (όπως πλατείες και χώροι πρασίνου) αρκεί η επιφάνεια που καταλαμβάνουν να μην ξεπερνά το 15% της συνολικής έκτασης του κοινόχρηστου χώρου. Οι γωνιές ανακύκλωσης δεν απαιτούν περιβαλλοντική αδειοδότηση.

Μέσω της αποφόρτισης του όγκου των απορριμμάτων που στέλνονται για ταφή στον ΧΥΤΑ και μέσω της μείωσης του κόστους διαχείρισης των ανακυκλώσιμων υλικών, θα μπορούν να δοθούν από την τοπική αυτοδιοίκηση αντισταθμιστικά οφέλη στους δημότες.

Επιπλέον, οι Δήμοι σύντομα θα έχουν τη δυνατότητα, πιλοτικά, να εφαρμόζουν το «πληρώνω όσο πετάω».

Τι πρέπει να γίνει;

Πρωταρχικά χρειάζεται αλλαγή νοοτροπίας από όλους τους εμπλεκόμενους και λήψη πρωτοβουλιών για περιορισμό του όγκου των σκουπιδιών, διαχείριση των κλαδεμάτων πρασίνου με κομποστοποίηση, διαλογή των ανακυκλώσιμων στην πηγή σε ξεχωριστά ρεύματα (τουλάχιστο σε γυαλί, μέταλλο, χαρτί, πλαστικό).

Χρειάζεται απόφαση, σχεδιασμός και χωροθέτηση Πράσινων Σημείων και Γωνιών Ανακύκλωσης στο Δήμο, όπως ήδη έχουν κάνει όχι μόνο δήμοι γειτονικοί, αλλά και δήμοι περιφερειακοί και απομακρυσμένοι.

Χρειάζεται επικαιροποίηση, εξειδίκευση και εφαρμογή τελικά του Τοπικού Σχεδίου Διαχείρισης Αποβλήτων, που εδώ και χρόνια το Δημοτικό Συμβούλιο έχει ψηφίσει.

Χρειάζεται αναθεώρηση του Κανονισμού Καθαριότητας του Δήμου, χρειάζεται όμως ακόμη περισσότερο η εφαρμογή του στην πράξη. Χρειάζεται επιβράβευση των καλών συμπεριφορών δημοτών, καταστηματαρχών και επιχειρήσεων, χρειάζεται όμως και λήψη μέτρων συμμόρφωσης για όσους συστηματικά και παρά τις προειδοποιήσεις συνεχίζουν να ρυπαίνουν και να παρανομούν.

Και, βεβαίως, χρειάζεται διαρκής καμπάνια σε σχολεία, σε Υπηρεσίες, σε χώρους εργασίας, στις γειτονιές. Για την αλλαγή της καταναλωτικής μας συμπεριφοράς, για τη δυνατότητα της επανάχρησης, για την ανάγκη της μείωσης του όγκου των παραγομένων σκουπιδιών, για την ανακύκλωση με διαλογή στην πηγή και για πολλά ακόμη.

Τοπικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων

Στο (ήδη ψηφισμένο αλλά ποτέ εφαρμοσμένο) Τοπικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων του Δήμου προβλέπεται η δημιουργία δύο Πράσινων Σημείων, το ένα στο κεντρικό Χαϊδάρι και το άλλο στο Δάσος, όπου θα συλλέγονται χωριστά αλουμίνιο – γυαλί – χαρτί. Εξετάζεται επίσης η δυνατότητα δημιουργίας υπερτοπικού «Μεγάλου Πράσινου Σημείου», όπου θα μπορούν να συγκεντρώνονται ηλεκτρικές & ηλεκτρονικές συσκευές, μπαταρίες, ελαστικά, ογκώδη αντικείμενα κλπ. κλπ.

Το Τοπικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων του Δήμου μας δεν αποκλείει ούτε την εκδοχή της δημιουργίας στην πόλη μας Τοπικού Σταθμού Μεταφόρτωσης Απορριμμάτων (Τοπικός ΣΜΑ) ούτε την εκδοχή της δημιουργίας υπερτοπικού χαρακτήρα (διαδημοτικού) Σταθμού Μεταφόρτωσης Απορριμμάτων (Διαδημοτικός ΣΜΑ) ούτε την εντατικοποίηση της λειτουργίας του υπάρχοντος Σταθμού στο Σχιστό Κορυδαλλού.

Για τη λήψη απόφασης επί των ανωτέρω, το Τοπικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων του Δήμου προκρίνει «την εκπόνηση μιας Μελέτης Κόστους – Οφέλους, για την επιλογή της βέλτιστης λύσης.»

Αυτή η μελέτη πρέπει κάποτε να αποφασισθεί, να ανατεθεί, να ολοκληρωθεί και να αξιολογήσουμε τα συμπεράσματα της.

Χρειάζονται πολλά ακόμη.

Αυτό όμως που περισσότερο απ’ όλα χρειάζεται και έχει ανάγκη ο τόπος είναι όλοι, δημότες – πολίτες, επαγγελματίες, εργαζόμενοι και (κυρίως) αυτοδιοικητικοί να καταθέσουν τις προτάσεις τους, να περάσουν τα επιχειρήματα τους από τη βάσανο της κριτικής αντιπαράθεσης και να καταλήξουμε σε ένα βιώσιμο, ορθολογικό, οικολογικό και αποτελεσματικό μοντέλο για τη διαχείριση των απορριμμάτων στην πόλη μας.

Στην κατεύθυνση αυτή ελπίζω να συμβάλει το περιεχόμενο αυτού του σημειώματος.

Χαϊδάρι, 10 Σεπτεμβρίου 2018