Ένα ακόμη πολύτιμο δέντρο του πευκώνα της Στρατάρχη Καραϊσκάκη ξεριζώθηκε και έπεσε (κακοκαιρία 22 Ιανουαρίου 2026). Τα τελευταία χρόνια έχουν χαθεί δεκάδες. Το ζήτημα της ασφάλειας είναι επιτακτικό -πόσο μάλλον αφού μιλάμε για τον πιο κεντρικό δρόμο της πόλης. Αλλά και η συντήρηση του εμβληματικού πευκόδρομου είναι καίριας σημασίας για το Χαϊδάρι, αφού αποτελεί το “σήμα κατατεθέν” του. Είναι ένας από τους πιο όμορφους πεζόδρομους της Αθήνας, η πολύτιμη ιστορική και φυσική κληρονομιά μας.
Η ιστορία του πευκώνα
Τα παλιότερα από αυτά τα πεύκα είναι ηλικίας περίπου 1,5 αιώνα. Δείτε τα νεαρά στην επόμενη φωτογραφία, στην αυγή του 20ού αιώνα, να οριοθετούν τη σημερινή Στρατάρχη Καραϊσκάκη, φυτεμένα μάλλον από τον τότε ιδιοκτήτη της Έπαυλης Παλατάκι, Γεώργιο Νάζο, στη διαδρομή από την Ιερά Οδό μέχρι το κτήμα του. Η φωτογραφία είναι τραβηγμένη κάπου στο ύψος της Παναγίτσας, με τον φακό προς την Αθήνα.
Η πρωτότυπη βέβαια είναι ασπρόμαυρη την οποία την έχω σε ψηφιακή μορφή στο Αρχείο της Συλλογής μου”.
Η ολέθρια σχέση με τη σύγχρονη πόλη
Με δεδομένο ότι η χαλέπιος πεύκη* ζει μέχρι 200 χρόνια, τα δέντρα της Καραϊσκάκη είναι αρκετά μεγάλα. Όμως δεν είναι μόνο η ηλικία το πρόβλημα, αλλά και η κακή μεταχείριση, συχνά και ολέθρια, που τους επιφύλαξε η σύγχρονη πόλη. Να τι είχε πει στο “Χαϊδάρι Σήμερα” ο δασονόμος του Δασαρχείου Αιγάλεω, Πρίαμος Παρισινός:
“Στην Καραϊσκάκη έγινε υποβάθμιση των δέντρων από καταστηματάρχες και Δήμο. Δηλαδή κάρφωσαν καλώδια, προβολείς, ηχεία κτλ., που τα αδυνατίζουν και δημιουργούν παραμορφώσεις, με συνέπεια να σπάνε στην κακοκαιρία. Ταυτόχρονα συνεργεία υπηρεσιών όπως ΔΕΗ, ΕΥΔΑΠ κτλ. έσκαβαν χαντάκια γύρω από τα μεγάλα δέντρα καταστρέφοντας ρίζες. Είναι ήρωες τα πεύκα που στέκουν ακόμη όρθια”.
Δείτε επίσης στο παρακάτω άρθρο τι είχε καταγγείλει επί της θητείας του ως αντιδήμαρχος ο αείμνηστος Μόσχος Χουδελούδης για έργα στον πεζόδρομο που κατέστρεφαν τα πεύκα: Υπάρχει ακόμη απορία γιατί πεθαίνει ο πευκώνας της Καραϊσκάκη;
Υπάρχουν και άλλες αιτίες για την υποβάθμιση, που κατατρέχουν όλες τις αστικές δενδροστοιχίες. Η κατασκευή κτιρίων που περιορίζουν το φυσικό φως οδηγούν τα φυτά στην λεγόμενη φωτοτροπική αντίδραση (στροφή της κόμης προς το περισσότερο φως). Ακόμη, η κατασκευή πεζοδρομίων τα μετατρέπει σε “κρασπεδικά δέντρα” με μη φυσιολογική ανάπτυξη του ριζικού συστήματος. Δείτε πώς ήταν στο παρελθόν ο πευκώνας, σε μια πιο φυσική εκδοχή του, που επέτρεπε τη σωστή ανάπτυξη των δέντρων:
Στρατάρχη Καραϊσκάκη, 1976. Αρχείο Ιγγλέση.
Τι δεν κάνουμε για να σώσουμε τον πευκώνα
Χωρίς αμφιβολία ο κεντρικός πευκόδρομος του Χαϊδαρίου δεν έτυχε της προσοχής και της φροντίδας που του αξίζει. Περισσότερο καμαρώνουμε γι’ αυτόν και λιγότερο τον προστατεύουμε. Κοντά στη χρόνια κακομεταχείριση βρίσκεται και η απραξία στην σωτηρία των πεύκων που μπορούν να σωθούν από το πριόνι. Μια βόλτα να κάνει κανείς στην Καραϊσκάκη θα δει γερμένα πεύκα που γλίτωσαν από τις προηγούμενες κακοκαιρίες, αλλά θα πέσουν σε κάποια επόμενη. Είναι προδιαγεγραμμένη η μοίρα τους, αν δεν τοποθετηθεί υποστήριξη για να μείνουν όρθια, όπως γίνεται σε όλες τις πόλεις της Ευρώπης που θέλουν να διατηρήσουν τα δέντρα τους. Σίγουρα αρκετά άτομα του ιστορικού πευκώνα μπορούν να υποστηριχτούν για να μην πέσουν. Αλλιώς ο μόνος δρόμος, για να μην προκληθούν καταστροφές και τραυματισμοί είναι η κοπή τους.
Άλλη βασική ανάγκη είναι η ανανέωση. Χρειάζεται αντικατάσταση των πεσμένων δέντρων με καινούργια, αλλά και συστηματικές “προληπτικές” φυτεύσεις για τις μελλοντικές απώλειες. Οι προτάσεις για άλλα είδη δέντρων δεν μπορούν να γίνουν δεκτές, γιατί θα αλλοιωθεί ο ιστορικός και φυσικός χαρακτήρας του πεζόδρομου της Καραϊσκάκη.
*Η χαλέπιος πεύκη (Pinus halepensis) ζει συνήθως μέχρι τα 200 περίπου χρόνια. Είναι ένα ταχυαυξές είδος, χαρακτηριστικό των θερμών περιοχών της Ελλάδας, το οποίο φτάνει σε ύψος τα 15-25 μέτρα και αντέχει σε δύσκολες συνθήκες. ερμόβιο και ξηροφυτικό είδος, προσαρμοσμένο στα ασβεστολιθικά εδάφη και το μεσογειακό κλίμα της περιοχής
Ευχαριστούμε τον κ. Γιάννη Ιγγλέση για την παραχώρηση των ανεκτίμητων φωτογραφιών του Αρχείου του.
