Τότε και τώρα – 15 Οκτωβρίου 1944. Βρετανοί αλεξιπτωτιστές πάνω σε καμιόνι μαζί με ντόπιους κατευθύνονται στον δρόμο που οδηγεί στην Αθήνα. Το σημείο εκείνο της Λεωφόρου Αθηνών (Ιεράς Οδού) στο ύψος του Σκαραμαγκά, με κατεύθυνση προς την Αθήνα. Είναι αξιοσημείωτο ότι ο πυλώνας υψηλής τάσης υπάρχει ακόμα και σήμερα στο ίδιο ακριβώς σημείο. (Φωτογραφία παρόντος χρόνου και εντοπισμός από Θεόδωρο Μαυρίδη). Από το Greece at WWII Archives.
Οι Βρεττανοί στην Ελλάδα μετά τον Πόλεμο
Οι Βρετανικές δυνάμεις έφτασαν στην Αθήνα στις 14 Οκτωβρίου 1944, στο πλαίσιο της Επιχείρησης Μάννα (Operation Manna), δηλαδή μόλις μία ημέρα πριν από την λήψη της φωτογραφίας. Πιο συγκεκριμένα, το κύριο σώμα των πρώτων βρετανικών δυνάμεων (η 2η Ανεξάρτητη Ταξιαρχία Αλεξιπτωτιστών) άρχισε να πέφτει με αλεξίπτωτα και να προσγειώνεται με ανεμόπλανα στο αεροδρόμιο των Μεγάρων από τις 12 Οκτωβρίου. Λόγω κακοκαιρίας, η μεταφορά ολοκληρώθηκε στις 14 Οκτωβρίου, και από εκεί οι στρατιώτες κινήθηκαν οδικώς προς την Αθήνα, όπως δείχνει η φωτογραφία.
Βλέπουμε τους στρατιώτες χαρούμενους στο καμιόνι, γιατί ο μεγάλος Πόλεμος έχει τελειώσει και ανήκουν στην πλευρά των νικητών. Ίσως να νόμιζαν ότι θα έχουν την ευκαιρία μιας ευχάριστης διαμονής στην Αθήνα, αλλά δεν μπορούσαν οι ίδιοι να φανταστούν ότι σε λιγότερο από δύο μήνες θα βρίσκονταν και πάλι με το όπλο στο χέρι στο μέσο μιας σκληρής ενδοελληνικής σύγκρουσης.
Η παρουσία Βρετανικών δυνάμεων στην Ελλάδα εκείνη τη συγκεκριμένη στιγμή, αμέσως μετά την αποχώρηση των Γερμανών, εξυπηρετούσε τη διασφάλιση της μεταπολεμικής επιρροής της Βρετανίας, καθώς ο Ουίνστον Τσόρτσιλ ήθελε πάση θυσία να κρατήσει την Ελλάδα στη δυτική σφαίρα επιρροής και να εμποδίσει την επικράτηση των δυνάμεων του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ, οι οποίες έλεγχαν στρατιωτικά το μεγαλύτερο μέρος της χώρας.
Στο πλαίσιο αυτό οι Βρετανοί, υπό τον στρατηγό Ρόναλντ Σκόμπι, συνόδευαν και υποστήριζαν την εξόριστη ελληνική κυβέρνηση του Γεωργίου Παπανδρέου, η οποία επέστρεφε στην απελευθερωμένη Αθήνα για να αναλάβει την εξουσία (ο Παπανδρέου έφτασε επίσημα λίγες μέρες αργότερα στις 18 Οκτωβρίου). Ο επίσημος, συμμαχικός σκοπός της αποστολής ήταν η διανομή τροφίμων και εφοδίων σε έναν εξαθλιωμένο από την Κατοχή πληθυσμό, καθώς και η αποκατάσταση της στοιχειώδους κρατικής λειτουργίας.
Η άφιξη των βρετανικών δυνάμεων έγινε με τη Συμφωνία της Καζέρτας (Σεπτέμβριος 1944), με την οποία όλες οι ελληνικές αντιστασιακές δυνάμεις (συμπεριλαμβανομένου του ΕΛΑΣ) είχαν δεχθεί να τεθούν υπό τις διαταγές του Βρετανού στρατηγού Σκόμπι. Ωστόσο, η εύθραυστη αυτή ισορροπία κατέρρευσε λίγες εβδομάδες αργότερα, οδηγώντας στα αιματηρά γεγονότα του Δεκεμβρίου του ’44.
Μια και λέμε για την εγκατάσταση Βρετανικών στρατευμάτων στην μεταπολεμική Αθήνα, αξίζει να σημειώσουμε την παρουσία τους στο Χαϊδάρι. Πιο συγκεκριμένα, κάποια τμήματα είχαν στρατοπεδεύσει στον Διομήδειο Κήπο. Δικά τους δημιουργήματα ήταν τα σιδερένια τολ που υπήρχαν εκεί μέχρι πριν από λίγα χρόνια.
Τι είχε συμβεί στον Σκαραμαγκά λίγες μέρες πριν
Ο Σκαραμαγκάς, λόγω των ναυπηγικών του υποδομών, ήταν βάση γερμανικών υποβρυχίων (U-boats) κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Μόλις έναν μήνα νωρίτερα, τον Σεπτέμβριο του 1944, η περιοχή είχε δεχθεί σφοδρούς συμμαχικούς αεροπορικούς βομβαρδισμούς για να καταστραφούν τα γερμανικά πλοία και υποβρύχια πριν προλάβουν να διαφύγουν. Στις 12 Οκτωβρίου, οι Γερμανοί ανατίναξαν και κατέστρεψαν τις εγκαταστάσεις του Σκαραμαγκά και του Περάματος πριν αποχωρήσουν οριστικά.
