Σκόνη Σαχάρας και κλιματική αλλαγή

 

“Και παλιότερα θυμάμαι περιστατικά μεταφοράς σκόνης από την Αφρική, αλλά όχι κάθε τόσο, όπως τώρα”, μάς είπε αγρότης από τη Μεσσηνία. Οι μετεωρολόγοι τον επιβεβαιώνουν και μιλούν επίσης για φαινόμενο που τείνει να γίνει ολοένα και πιο συχνό.

Πολλοί επιστήμονες συνδέουν την αυξημένη συχνότητα και ένταση του φαινομένου με τη διαδικασία της κλιματικής αλλαγής. «Η υπερθέρμανση του πλανήτη εκφράζεται με αυξημένες θερμοκρασίες στις περιοχές του Βόρειου Πόλου και της Σαχάρας. Το αποτέλεσμα είναι πως όταν θερμές αέριες μάζες από την Αφρική ωθούνται από τους ανέμους προς τη Μεσόγειο και τη Νότια Ευρώπη δεν αναχαιτίζονται όπως παλιότερα από ψυχρές αέριες μάζες, προερχόμενες από τον Βορρά. Αέριες μάζες που θερμαίνονται ιδιαίτερα, ανεβαίνουν ψηλότερα στην ατμόσφαιρα, άρα μπορούν να ταξιδέψουν μακρύτερα, υπερνικώντας τις εξασθενημένες ψυχρές μάζες. Όταν ωθούνται από νοτιοδυτικούς ανέμους, που εκδηλώνονται συχνά στη Βόρεια Αφρική, τότε μπορούν να μεταφέρουν αυξημένες –σε σχέση με παλιότερα– ποσότητες σκόνης», λέει ο καθηγητής του ΕΜΠ κ. Αλέξανδρος Παπαγιάννης, διευθυντής Εργαστηρίου Οπτοηλεκτρονικής, Lasers και Εφαρμογών τους (2017-2020), που μελετά συστηματικά την ποιότητα της ατμόσφαιρας.

Η κλιματική αλλαγή δεν διευκολύνει, όμως, μόνο τη μεταφορά σκόνης, αλλά και την… παραγωγή της. Η επέκταση της Σαχάρας συνοδεύεται με πλήθος φαινομένων, ένα απ’ αυτά είναι η αυξημένη μεταφορά σκόνης προς άλλες περιοχές και προς την Ελλάδα.

Για να φωτιστεί ο ακριβής τρόπος που «ταξιδεύει» η σκόνη από την Αφρική στη χώρα μας, έχει ξεκινήσει από τις 5 Απριλίου στην Κρήτη πείραμα, με την ονομασία Pre-TECT. Το πείραμα που θα διαρκέσει ένα μήνα διοργανώνεται από το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και αποτελεί μια διεθνούς εμβέλειας ερευνητική προσπάθεια. Ο προηγμένος επιστημονικός εξοπλισμός που θα χρησιμοποιηθεί στο πείραμα, θα συγκεντρωθεί στο ατμοσφαιρικό παρατηρητήριο της Φινοκαλιάς στον νομό Λασιθίου, το οποίο λειτουργεί συνεχώς τα τελευταία 20 χρόνια από το Πανεπιστήμιο της Κρήτης. Θα χρησιμοποιηθούν επίσης drones και ένα αεροπλάνο της γερμανικής Διαστημικής Υπηρεσίας. «Η πειραματική εκστρατεία Pre-TECT αφορά τη μελέτη των άγνωστων μηχανισμών που επηρεάζουν τη μεταφορά της ερημικής σκόνης από τις ερήμους σε απομακρυσμένες περιοχές», δήλωσε στο Αθηναϊκό και Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο υπεύθυνος του πειράματος Βασίλης Αμοιρίδης, ερευνητής του ΕΕΑ. Τα ευρήματα του πειράματος αναμένονται με εύλογο ενδιαφέρον.