του Κώστα Μαμουνά
Η έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία και ο αποκλεισμός της Ρωσίας από τις διεθνείς ενεργειακές αγορές αναβάθμισαν τον ρόλο της Ελλάδας ως στρατηγικού ενεργειακού κόμβου για τα σχέδια των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ευρώπη.
Η ελληνική αστική τάξη και οι εκάστοτε κυβερνήσεις, επιδιώκουν διαχρονικά να ενισχύουν τον οικονομικό και γεωπολιτικό τους ρόλο και γι αυτό είναι όπως πάντα πρόθυμες να συμπράτουν στις ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις και να εξυπηρετουν τέτοιου είδους γεωπολιτικές επιλογές, Στο πλαίσιο αυτό προχώρο’υν ταχύτατα σε αποφάσεις που στοχεύουν στη μετατροπή και της περιοχής μας της Δυτικής Αθήνας και του Θριασίου Πεδίου σε έναν εκτεταμένο σταθμό μεταφόρτωσης υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Για την υλοποίηση ενός τέτοιου σχεδιασμού δεν επαρκούν μόνο οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης· απαιτείται η ανάπτυξη νέων λιμενικών υποδομών, οδικών αξόνων, ναυστάθμων, καθώς και νέων οικιστικών και στρατιωτικών εγκαταστάσεων. Πρόκειται, ουσιαστικά, για μια συνολική αναδιάρθρωση της χωροταξικής οργάνωσης της Δυτικής Αθήνας και του Θριασίου Πεδίου.
Η νέα αυτή χωροταξία διαμορφώνεται με γνώμονα την εξυπηρέτηση επενδυτικών συμφερόντων και όχι την κάλυψη των αναγκών των κατοίκων. Αντί να συμβάλλει στη βελτίωση της καθημερινότητας των εργαζομένων της περιοχής, εκτιμάται ότι θα επιδεινώσει περαιτέρω τις ήδη υπάρχουσες πιέσεις στο οικιστικό, περιβαλλοντικό και κυκλοφοριακό πρόβλημα και συνολικά στην ποιότητα ζωής.
Δεν είναι τυχαίο ότι, με την έναρξη των σχεδίων για τη δημιουργία σταθμού μεταφόρτωσης υγροποιημένου φυσικού αερίου στον Σκαραμαγκά, τέθηκαν παράλληλα σε εφαρμογή σχέδια αξιοποίησης του στρατοπέδου Χαϊδαρίου, με τη δημιουργία μιας λεγόμενης «χακί πόλης». Η «χακί πόλη» αναφέρεται σε έναν οικιστικό σχηματισμό στα πρότυπα σύγχρονων αμερικανικών και ΝΑΤΟϊκών βάσεων, όπου θα διαμένουν και θα δραστηριοποιούνται στρατιωτικοί με τις οικογένειές τους, διαθέτοντας αυτόνομες υποδομές, όπως ιατρεία, εμπορικά καταστήματα, χώρους λατρείας και αναψυχής. Η ανάπτυξη αυτή αναμένεται να επιβαρύνει περαιτέρω την ήδη κορεσμένη περιοχή.
Η Δυτική Αθήνα αποτελεί ήδη μία ιδιαίτερα επιβαρυμένη περιβαλλοντικά ζώνη, λόγω της συγκέντρωσης βαριάς βιομηχανίας και ενεργειακών εγκαταστάσεων, όπως τα Ελληνικά Πετρέλαια, οι χαλυβουργίες, τα ναυπηγεία Ελευσίνας και οι εμπορευματικοί σταθμοί στον Ασπρόπυργο.
Ο απαιτούμενος χώρος για την ανάπτυξη των νέων υποδομών δεν είναι άμεσα διαθέσιμος, γεγονός που συνεπάγεται την περαιτέρω πίεση στον ορεινό όγκο του Ποικίλου και συνολικά του Αιγάλεω Όρους —ο οποίος λειτουργεί ως φυσική ασπίδα για τη Δυτική Αθήνα από τη ρύπανση— καθώς και στην παράκτια ζώνη από τον Σκαραμαγκά έως την Ελευσίνα. Η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να δημιουργήσει προϋποθέσεις για περαιτέρω επεκτάσεις παρόμοιων δραστηριοτήτων στο μέλλον.
Ιδιαίτερη αντίφαση αποτελεί το γεγονός ότι, ενώ για πολλά χρόνια δεν έχουν υλοποιηθεί ουσιαστικές παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση του κυκλοφοριακού προβλήματος που ταλαιπωρεί καθημερινά χιλιάδες εργαζομένους στην περιοχή, με την έναρξη των ενεργειακών σχεδιασμών παρατηρείται επιτάχυνση έργων οδοποιίας. Οι νέες χαράξεις δρόμων, που διέρχονται ακόμη και από ορεινές περιοχές περιαστικού πράσινου, φαίνεται να εξυπηρετούν κυρίως τη μεταφορά βαρέων και επικίνδυνων φορτίων προς τους σταθμούς μεταφόρτωσης.
Παράλληλα με τους ανταγωνισμούς μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ρωσίας, αναδεικνύονται και οι ανταγωνισμοί μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας για τον έλεγχο των εμπορικών και ενεργειακών ροών στην Ευρώπη. Στο πλαίσιο αυτό, η κυβερνητική πολιτικήη ανάπτυξης νέων λιμενικών και εμπορικών υποδομών στην περιοχή της Ελευσίνας αποκτά ιδιαίτερη στρατηγική σημασία ενώ δημιουργεί κινδύνους εμπλοκής στις πολεμικές συρράξεις.
Η συγκέντρωση εκτεταμένων ενεργειακών και βιομηχανικών εγκαταστάσεων σε μικρή απόσταση από κατοικημένες περιοχές ενέχει σοβαρούς κινδύνους, τόσο για τη δημόσια υγεία και την ποιότητα ζωής, όσο και για την πιθανότητα πρόκλησης βιομηχανικών ατυχημάτων μεγάλης έκτασης. Επιπλέον, οι υποδομές αυτές ενδέχεται να αποτελέσουν στόχο σε περίπτωση πολεμικής σύγκρουσης, όπως έχει καταδειχθεί σε πρόσφατες διεθνείς εξελίξεις.
Ο κίνδυνος αυτός καθίσταται ακόμη μεγαλύτερος, δεδομένης της ήδη υψηλής συγκέντρωσης επικίνδυνων βιομηχανικών μονάδων στο Θριάσιο και τη Δυτική Αττική. Παρά ταύτα, δεν φαίνεται να υπάρχει ένα ολοκληρωμένο και αξιόπιστο σχέδιο πρόληψης και διαχείρισης έκτακτων καταστάσεων μεγάλης κλίμακας.
Η πραγματοποίηση στρατιωτικών ασκήσεων στον κόλπο της Ελευσίνας εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο προετοιμασίας για τη διαχείριση ενδεχόμενων κρίσεων, γεγονός που ενισχύει την ανησυχία σχετικά με τη μετατροπή της περιοχής σε στρατηγικό στόχο.
Συμπερασματικά, η συρρίκνωση των ελεύθερων χώρων και η εντατικοποίηση της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης συνδέονται άμεσα με τις διαδικασίες πολεμικής προετοιμασίας και τις γεωπολιτικές επιδιώξεις. Η μετατροπή περιοχών όπως η Αλεξανδρούπολη και ο άξονας Σκαραμαγκά–Ελευσίνας σε ενεργειακούς και εμπορικούς κόμβους αποτελεί ενδεχομένως την απαρχή μιας ευρύτερης αναδιάρθρωσης του χώρου σε ολόκληρη την χώρα.
