Αναμφίβολα το ζήτημα των σκουπιδιών είναι το πρώτο στην ιεράρχηση των δημοτών, όσον αφορά τα προβλήματα της πόλης μας. Ωστόσο εδώ και χρόνια η σχετική δημόσια συζήτηση περιστρέφεται αποκλειστικά γύρω από τον κάδο της γειτονιάς και το τακτικό άδειασμά του, χωρίς τίποτε να αλλάζει ώστε το σύστημα να γίνει συνολικά αποδοτικότερο και φθηνότερο. Από την πλευρά της και η Περιφέρεια κινείται με υπερβολικά αργά βήματα, αυτό όμως δεν αποτρέπει κάποιους Δήμους να κάνουν δικές τους, τοπικές εφαρμογές εκσυγχρονισμού της αποκομιδής, όπως λχ η Ελευσίνα.

Η γενικευμένη αδράνεια έχει επιπτώσεις σε πολλά επίπεδα. Οι διοικήσεις του Δήμου μας, η μία μετά την άλλη, μονότονα αρκούνται στην επίκληση της έλλειψης πόρων, αδιαφορώντας για τις γενικότερες εξελίξεις στο χώρο της διαχείρισης απορριμμάτων και τις δυνατότητες που είναι διαθέσιμες για βελτίωση των υπηρεσιών καθαριότητας με ταυτόχρονη εξοικονόμηση πόρων.

Η πλήρης ακινησία, που παρατηρείται στην πόλη μας εδώ και 20 χρόνια, μάς παρακίνησε να μελετήσουμε κάποιες λύσεις που εφαρμόζουν άλλοι γειτονικοί δήμοι, οι οποίοι ομολογουμένως έχουν καλύτερες επιδόσεις από το Χαϊδάρι στο θέμα των σκουπιδιών. Μία από αυτές είναι η δημιουργία τοπικού Σταθμού Μεταφόρτωσης Απορριμμάτων (ΣΜΑ), που εφαρμόζεται σε πάρα πολλούς δήμους σε όλη τη χώρα και θεωρείται παράγοντας αναβάθμισης της ποιότητας ζωής των κατοίκων.

Μιλήσαμε σχετικά με τον γεωλόγο – μελετητή, με εμπειρία στη διαχείριση απορριμμάτων, Κίμωνα Φουντούλη.

Κερδίζοντας χρήμα και χρόνο 

Η κεντρική αρχή ενός ΣΜΑ, με βάση όσα μάς είπε ο συνομιλητής μας, είναι ότι με λιγότερο προσωπικό και μικρότερο στόλο καθαριότητας θα πετυχαίναμε το ίδιο έργο. Αυτό σημαίνει χαμηλότερο κόστος αποκομιδής και περισσότερα διαθέσιμα οχήματα ανά πάσα στιγμή στην πόλη. Επομένως είναι εφικτό να μειωθούν τα τέλη καθαριότητας για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Πώς γίνεται αυτό;

Ο κ. Φουντούλης εξηγεί ότι απόσταση της πόλης μας από τον ΧΥΤΑ Φυλής είναι περίπου 18 χλμ. Συνολικά, αν προσθέσουμε και τις εσωτερικές διαδρομές στη χωματερή, κάθε απορριμματοφόρο που γεμίζει και πάει στη Φυλή διανύει, πήγαινε – έλα, περίπου 40 χλμ. συνολικά, με ό,τι συνεπάγεται αυτό σε κόστος καυσίμων, φθορών – ανταλλακτικών, αλλά και στη διαθεσιμότητα των οχημάτων. Επιπλέον, η πολύ κακή κατάσταση των χωματόδρομων της χωματερής επιβαρύνει σοβαρά τα οχήματα.

Αν όμως το Χαϊδάρι είχε δικό του ΣΜΑ τα απορριμματοφόρα μας θα έκαναν πολύ λιγότερα χιλιόμετρα, με πολύ λιγότερες φυσιολογικές φθορές και δαπάνη χρόνου. Υπάρχει δηλαδή σαφές οικονομικό όφελος. Θα μπορούσαν να εξοικονομηθούν ώρες εργασίας των υπαλλήλων, οι οποίοι θα ασχολούνταν σε άλλους τομείς της καθαριότητας του Δήμου.

Στον ΣΜΑ τα απορρίμματα μεταφορτώνονται σε μεγαλύτερα ειδικά φορτηγά, που χωρούν πολλαπλάσιο φορτίο (3 – 4 σκουπιδιάρικα και με σύστημα press container περισσότερα), αντί να πηγαινοέρχονται τα ίδια τα απορριμματοφόρα στη χωματερή. Ας μην ξεχάσουμε και την διόλου ευκαταφρόνητη ελάφρυνση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων (μείωση εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα λόγω λιγότερων δρομολογίων, μείωση της κυκλοφοριακής όχλησης).

Πρεσαριζόμενο κοντέινερ μεταφοράς απορριμμάτων του Δήμου Ερέτριας.

Τα απορρίμματα που προσκομίζονται στον ΣΜΑ εκφορτώνονται και συμπιέζονται αμέσως, χωρίς καμιά ενδιάμεση αποθήκευση, ώστε να μην δημιουργούνται καθυστερήσεις στα προσερχόμενα απορριμματοφόρα και περιβαλλοντική όχληση στην περιοχή.

Αν, παράλληλα, μοιράζονταν και κάδοι κομποστοποίησης σε όσους δημότες το επιθυμούν, ο όγκος των σκουπιδιών και το συνακόλουθο κόστος διαχείρισης – μεταφοράς τους θα μειωνόταν ακόμη περισσότερο. Αν νομίζει κανείς ότι μιλάμε για «επιστημονική φαντασία» απλά… είναι κάτοικος Χαϊδαρίου. Αυτά που αναφέρουμε εφαρμόζονται σε πολλούς δήμους με άντληση κονδυλίων από κοινοτικά προγράμματα.

«Δώρο-άδωρο ο σταθμός μεταφόρτωσης στο Σχιστό»

Σήμερα ο Δήμος μας μετέχει σε ένα διαδημοτικό σύστημα μεταφόρτωσης με έδρα το Σχιστό. Όμως ο συγκεκριμένος σταθμός είναι και αυτός σε μεγάλη απόσταση από το Δήμο μας, περίπου 12 χλμ., με κατεύθυνση προς Πειραιά. Αφού μεταφερθούν εκεί τα σκουπίδια μας στη συνέχεια φεύγουν για να πάνε βόρεια, προς τον ΧΥΤΑ Φυλής, διανύοντας ακόμη 12 χλμ. Όμως έτσι δεν εξοικονομούμε πόρους (τονο-χιλιόμετρα), που είναι η ουσιαστική φιλοσοφία ενός ΣΜΑ. Για την Καλλιθέα, για παράδειγμα, που επίσης χρησιμοποιεί τον ΣΜΑ Σχιστού, υπάρχει σοβαρό χιλιομετρικό κέρδος. Αντίθετα τα απορριμματοφόρα του Χαϊδαρίου είτε πάνε προς Σχιστό είτε προς Φυλή γράφουν σχεδόν τα ίδια χιλιόμετρα.

Σταθμός Μεταφόρτωσης Απορριμμάτων στον Κάντανο Σελίνου: ράμπα, 2 χοάνες, ρυμουλκούμενα containers, τράκτορας.

«Η δημιουργία ΣΜΑ, να μη γίνει στο πόδι»

Να, λοιπόν, γιατί αξίζει να διερευνήσουμε λύση μικρού ΣΜΑ στην πόλη μας, ενδεχομένως με συνεργασία κάποιου γειτονικού Δήμου, όπως η Αγία Βαρβάρα (το Αιγάλεω έχει αναπτύξει άλλον κοντά στην Π. Ράλλη σε συνεργασία με τον Δήμο Αθηναίων).

Το θέμα μπορεί να προχωρήσει αν μελετηθεί με δύο ή τρεις εναλλακτικές λύσεις, λέει ο Κ. Φουντούλης. Ακολούθως υπεύθυνα να το κουβεντιάσει η δημοτική αρχή με τις παρατάξεις, τους δημότες και τους φορείς της πόλης, βάζοντας ένα χρονοδιάγραμμα για τα επόμενα χρόνια. Όταν συζητηθεί και διαπιστωθεί ότι αξίζει η προσπάθεια μετά θα αναζητήσουμε τον ανάλογο τόπο με όλες τις διαθέσιμες λύσεις. Προφανώς μέσα σε μια γειτονιά, σε έναν κατοικημένο ιστό δεν είναι εύκολο. Άρα πρέπει να βρούμε κάτι έξω από τον αστικό ιστό, σε συνεργασία με τον όποιο φορέα μπορεί να μας διαθέσει έναν κατάλληλο χώρο.

Ακόμη κι αν στο ορατό μέλλον προχωρήσει το σχέδιο της Περιφέρειας για περισσότερη διαλογή των σκουπιδιών στην πηγή (νοικοκυριό, επιχείρηση) η λογική του ΣΜΑ θα συνεχίσει να έχει αξία, ώστε να γίνεται επιτόπου η μέγιστη δυνατή διαλογή και να ελαχιστοποιούνται τα δρομολόγια των απορριμματοφόρων.

«Κέρβερος» η τοπική κοινωνία για τη σωστή λειτουργία του

Όπως τονίζει ο συνομιλητής μας, ένα τέτοιο έργο έχει νόημα όταν θα είμαστε αποφασισμένοι να περιφρουρήσουμε τη λειτουργία του, όταν θα πλένεται και θα νοικοκυρεύεται κάθε μέρα. Με αυτόν τον τρόπο δεν θα δημιουργεί προβλήματα σε  κανέναν κάτοικο, αν και θα είναι κοντά στον οικιστικό ιστό της πόλης.

«Πάντοτε μια δραστηριότητα έχει μια όχληση, μικρή ή μεγάλη», συμπληρώνει ο κ. Φουντούλης, και συνεχίζει: «Όταν όμως η λειτουργία είναι σωστή, όπως γίνεται ακόμα και σε εργοστάσια επεξεργασίας σκουπιδιών στην Κεντρική Ευρώπη που βρίσκονται εντός αστικού ιστού, μπορούν να μην ενοχλούν με μια προϋπόθεση: ότι η κοινωνία θα είναι «κέρβερος». Αντίθετα, όταν κρύβουμε τις εγκαταστάσεις και τις στέλνουμε μακριά από την πόλη, τότε κανείς δεν ενδιαφέρεται αν λειτουργούν σωστά. Έτσι, για παράδειγμα, ο ΧΥΤΑ Φυλής κατάντησε χωματερή…».

ΣΜΑ Άντισσας Λέσβου.