Ιωάννης Παναγιωτούλιας
Συμπολιτες της Ελευσίνας σημερα δεν βρισκόμαστε απλώς σε ένα σταυροδρόμι. Βρισκόμαστε μπροστά σε μια απόφαση που θα καθορίσει αν ο τόπος μας θα αναπνέει ή θα ασφυκτιά τις επόμενες γενιές, απέναντι στο νέο ή στα νέα λιμάνια που σχεδιαζονται.
Και όμως ενώ κάποιοι μιλούν για οφέλη και ευκαιρίες δεν υπάρχει ούτε ολοκληρωμένο σχέδιο, ούτε δημόσια μελέτη, ούτε οργανωμένος διάλογος. Ζητειται από μια ολόκληρη πόλη να αποδεχθεί δραστικές παρεμβάσεις χωρίς να γνωρίζει το πραγματικό κόστος. Αυτό δεν λέγεται ανάπτυξη, αυτό λέγεται τυφλό ρίσκο εις βάρος της ζωής μας.
Το νεο λιμάνι ή τα λιμάνια και τα συνοδά τους έργα δεν είναι μεμονωμένες παρεμβάσεις. Συνιστούν έναν ενιαίο μηχανισμό πίεσης που διαπερνά κάθε πτυχή της Ελευσίνας, όπως το περιβάλλον, την υγεία, τις υποδομές, το κλίμα, τον τουρισμό, τον πολιτισμό. Είναι μια αλυσίδα συνεπειών που αν τεθεί σε κίνηση δύσκολα αναστρέφεται.
Ο κόλπος της Ελευσίνας δεν είναι δεξαμενή απόθεσης. Είναι ένα ευαίσθητο οικοσύστημα με αργή ανανέωση υδάτων, ζωτικός πνεύμονας για την περιοχή, ήδη επιβαρυμένος από δεκαετίες πίεσης αλλά που δείχνει σημάδια ανάκαμψης τα οποία δεν έχουμε δικαίωμα να ανατρέψουμε. Οι εκβαθύνσεις που μπορούν να πραγματοποιηθούν για το νέο λιμάνι κινδυνεύουν να φέρουν στην επιφάνεια βαρέα μέταλλα και τοξικά κατάλοιπα του παρελθόντος, πλήττοντας αλιείς, καλλιέργειες μυδιών και τον ίδιο τον κόλπο. Η διατάραξη των φυσικών μηχανισμών καθαρισμού μπορεί να μετατρέψει τα νερά σε παγίδα ανοξίας και δηλητηρίων. Αυτά δεν είναι σενάρια φόβου αλλά γνωστές επιστημονικές αλληλουχίες.
Η υγεία μας ήδη δοκιμάζεται. Η περιοχή συγκαταλέγεται στις πιο επιβαρυμένες σε λεπτά σωματίδια, τα οποία περνούν απευθείας στο αίμα. Περισσότερα βαρέα οχήματα, περισσότερα πλοία, περισσότερες καύσεις σημαίνουν περισσότερα λεπτά σωματίδια, περισσότερη νοσηρότητα, περισσότερες καρδιοπάθειες, περισσότερες αναπνευστικές ασθένειες. Η Δυτική Αττική ήδη εμφανίζει ανησυχητικές αυξησεις θανάτων από νεοπλασίες. Όταν μια περιοχή πληρώνει τόσο υψηλό τίμημα, κάθε νέα επιβάρυνση δεν είναι απλώς απερισκεπτη αλλά είναι επικίνδυνη.
Το μικροκλίμα της περιοχής μας γίνεται ολοένα πιο εχθρικό. Η αστική θερμική νησίδα του τσιμέντου, η απουσία πρασίνου και η βιομηχανική δραστηριότητα παγιδεύουν τους ρύπους πάνω από τις γειτονιές μας. Η πόλη λειτουργεί ήδη στα όριά της· κάθε πρόσθετος κυκλοφοριακός φόρτος και κάθε νέα εκπομπή σπρώχνουν την καθημερινότητα προς την ασφυξία.
Οι υποδομές δεν αντέχουν άλλο. Ανεπαρκές αποχετευτικό, ρυπασμένος υδροφόρος ορίζοντας, δεκαετίες πλημμυρών από μπαζωμένα ρέματα και άναρχη δόμηση δείχνουν μια πόλη κορεσμένη. Πριν μιλήσουμε για νέα μεγαλεπήβολα έργα, πρέπει να ρωτήσουμε εάν μπορεί το υπάρχον σύστημα να αντέξει έστω αυτά που ήδη σηκώνει;
Ο τουρισμός και ο πολιτισμός δεν ανθίζουν δίπλα στην ανεξέλεγκτη ασυδοσία. Ένας τόπος δεν μπορεί να προβάλλεται ταυτοχρονα ως παγκόσμιος πολιτιστικός προορισμός και ως ενεργειακός διάδρομος βαριάς δραστηριότητας. Η Ελευσινα διαθέτει ιστορία διεθνούς βαρύτητας και ευρωπαϊκή αναγνώριση. Αντί να γίνει ο πυρήνας μιας βιώσιμης αναγέννησης, κινδυνεύει να συνθλιβεί από μοντέλα ανάπτυξης που ανήκουν στο παρελθόν.
Σε όλα τα παραπάνω δεν μπορούν να υπάρξουν αντισταθμιστικά όταν τίθενται σε κίνδυνο τα θεμέλια της ζωής. Και όταν κάποιοι μιλούν για ανταλλάγματα υπό αυτές τις συνθήκες, δεν πρόκειται για διαπραγμάτευση αλλά για παράδοση άνευ όρων, ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχουν δημοσιευμένες μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων, παρά μόνο γενικές εξαγγελίες.
Είναι απολύτως λογικό να μη γνωρίζουμε όλοι κάθε τεχνική λεπτομέρεια. Κανείς πολίτης δεν είναι υποχρεωμένος να είναι ειδικός. Όμως όποιος ισχυρίζεται ότι θέλει πραγματικά το καλό της Ελευσίνας και ταυτόχρονα πιέζει να τρέξουν όλα γρήγορα, έχει μία και μόνη υποχρέωση “να ρωτά, να απαιτεί στοιχεία, να διαβάζει τις μελέτες, να ζητά διαφάνεια”. Όχι να παίρνει θέση στο σκοτάδι. Όχι να υπογράφει αποφάσεις πάνω σε λευκό χαρτί. Όχι να χειροκροτεί χωρίς να γνωρίζει το τίμημα.
Η Ελευσίνα μπορεί να αντέξει μόνο ένα λιμάνι και μόνο εφόσον αυτό διασφαλίζει τον δημόσιο χαρακτήρα του, τους εργαζομένους του και χωροθετείται σύμφωνα με τα σύγχρονα Ευρωπαϊκά πρότυπα, δηλαδή σε ήδη ρυπασμένη ζώνη και όχι σε παρθένα μέτωπα που απαιτούν νέα μπαζώματα.
Γιατι όταν διακυβεύεται το νερό που πίνουμε, ο αέρας που αναπνέουμε και το μέλλον των παιδιών μας, η άγνοια δεν είναι ουδετερότητα είναι ΣΥΝΕΝΟΧΗ.
Ι.Π.Π
