Golden Jackal Canis aureus and Wolf Canis lupus – in Greece
Δεν κατέβηκαν τα ζώα — εμείς εγκαταλείψαμε τον χώρο
Η εικόνα δεν είναι πια παράδοξη. Μια αρκούδα, ένας λύκος ή ένα κοπάδι αγριογούρουνα στα όρια — ή και μέσα — σε ένα χωριό ή μια πόλη δεν είναι «είδηση». Οι αλεπούδες έχουν ήδη εγκατασταθεί στο κέντρο των πόλεων.
Αυτό που βλέπουμε είναι κάτι άλλο: η ένδειξη ότι κάτι βαθύτερο έχει ήδη αλλάξει.
«Δεν έγινε ξαφνικά. Έγινε αργά και συστηματικά — μέχρι που η σχέση ανθρώπου και χώρου κατέρρευσε.»
Για πολύ καιρό, η διάκριση ανάμεσα στην κατοικημένη περιοχή – χωριό, πόλη – και τη φύση έμοιαζε αυτονόητη. Υπήρχαν όρια — όχι απόλυτα, αλλά λειτουργικά.
Ανάμεσα στα δύο υπήρχε ένας ενδιάμεσος χώρος: η ύπαιθρος. Ένας χώρος κατοικημένος, δουλεμένος, ελεγχόμενος.
Ούτε άγριος, ούτε αστικός. Ένας χώρος ισορροπίας.
Αυτός ο χώρος σήμερα καταρρέει ή έχει ήδη καταρρεύσει και τα αποτελέσματα του τα βλέπουμε τώρα.
Και δεν καταρρέει απλώς επειδή εγκαταλείπεται. Καταρρέει και επειδή κακοποιείται!!!!
Η σύγχρονη ελληνική ύπαιθρος δεν είναι μόνο άδεια — είναι και σε μεγάλο βαθμό αρρύθμιστη.
Αυθαίρετες χρήσεις γης, ανεξέλεγκτη απόρριψη απορριμμάτων, κτηνοτροφικές μονάδες που οπουδήποτε αλλού στην Ευρώπη θα τις είχαν κλείσει και θα είχαν βάλει φυλακή τους ιδιοκτήτες τους (ο συγγραφέας αναφέρεται στην συστηματική απόρριψη νεκρών κτηνοτροφικών ζώων γύρω από στάβλους, που προσελκύουν σαρκοφάγα), πρόχειρες ή εγκαταλελειμμένες καλλιέργειες, διάσπαρτες υποδομές χωρίς σχεδιασμό.
Μια εικόνα αποσπασματικής παρουσίας, χωρίς συνέχεια και χωρίς ευθύνη.
Σε αυτό το περιβάλλον, ο άνθρωπος δεν λειτουργεί πλέον ως ρυθμιστής. Λειτουργεί ως παράγοντας απορρύθμισης.
Ταυτόχρονα, η πολιτεία έχει σε μεγάλο βαθμό αποσυρθεί από τον ρόλο της. Οι ελεγκτικοί μηχανισμοί υπολειτουργούν ή απλώς δεν υπάρχουν. Η διαχείριση δασών είναι αποσπασματική. Η επιτήρηση της υπαίθρου περιορισμένη. Οι πολιτικές για τον πρωτογενή τομέα συχνά αποσυνδεδεμένες από την πραγματικότητα του χώρου.
Το αποτέλεσμα δεν είναι απλώς «εγκατάλειψη». Είναι ένα είδος διάχυτου μπάχαλου.
Μέσα σε αυτό το τοπίο, η φύση δεν «επιστρέφει» με όρους ισορροπίας. Ανασυντίθεται χωρίς όρια. Δημιουργεί νέα ενδιαιτήματα — που συχνά φτάνουν μέχρι τα χωριά και τις πόλεις.
Και οι κατοικημένες περιοχές προσφέρουν αυτό που χρειάζονται τα ζώα: τροφή και σχετική ασφάλεια.
Απορρίμματα, ανθρώπους που δεν λειτουργούν αποτρεπτικά — ή που συχνά, από άγνοια ή αφέλεια, ενισχύουν την παρουσία τους.
Έτσι, τα ζώα δεν «εισβάλλουν». Απλώς ακολουθούν τις συνθήκες που εμείς δημιουργήσαμε.
Το αποτέλεσμα είναι ήδη εδώ: αυξημένοι πληθυσμοί, απώλεια φόβου, όλο και συχνότερες επαφές.
Και από τις δύο πλευρές, μια επικίνδυνη εξοικείωση.
Παρόλα αυτά, η συζήτηση μένει στην επιφάνεια. Αναλώνεται στο περιστατικό: μεταφορά, απομάκρυνση, έλεγχος. Δεν είναι λύση — είναι διαχείριση συμπτωμάτων.
Το πρόβλημα δεν είναι το ζώο που εμφανίστηκε. Είναι η απουσία μας — και το χάος που αφήσαμε πίσω, η απουσία δομής στον χώρο.
Ποιος ελέγχει την ύπαιθρο; Ποιος τη διαχειρίζεται;
Χωρίς σοβαρό σχεδιασμό, χωρίς λειτουργικούς μηχανισμούς ελέγχου, χωρίς πραγματική παρουσία, τα όρια θα συνεχίσουν να διαλύονται. Και τότε, η συνάντηση με την άγρια φύση δεν θα είναι εξαίρεση. Θα είναι το φυσικό αποτέλεσμα μιας κοινωνίας που άφησε τον χώρο της χωρίς κανόνες.
