Γιώργος Ζακυνθινός
Καθηγητής στο Τμήμα Δημόσιας και Κοινοτικής Υγείας, Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής
Η πρόταση μεταφοράς του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ δεν συνιστά μεταρρύθμιση. Συνιστά υπεκφυγή. Αντί να αντιμετωπιστούν οι πραγματικές παθογένειες της αγροτικής διοίκησης, επιχειρείται μια διοικητική μετατόπιση ευθυνών, με σοβαρούς θεσμικούς και οικονομικούς κινδύνους.
Η ΑΑΔΕ είναι φοροεισπρακτικός μηχανισμός. Ο ρόλος της είναι ο έλεγχος και η συμμόρφωση. Δεν είναι –και δεν μπορεί να γίνει– φορέας αναπτυξιακής πολιτικής ή αναδιανομής εισοδήματος. Οι ενισχύσεις της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής δεν είναι λογιστική πράξη. Είναι πολιτική επιλογή στήριξης της παραγωγής και της υπαίθρου. Όποιος ταυτίζει τα δύο, είτε δεν κατανοεί τη λειτουργία της ΚΑΠ είτε την υπονομεύει συνειδητά.
Η μεταφορά της διαχείρισης των ενισχύσεων σε έναν φορολογικό μηχανισμό αλλοιώνει τον ίδιο τον σκοπό τους. Οι αγρότες παύουν να αντιμετωπίζονται ως παραγωγικοί εταίροι και αντιμετωπίζονται ως ύποπτοι προς διαρκή έλεγχο. Αυτό δεν είναι εξυγίανση. Είναι διοικητικός αυταρχισμός με αναπτυξιακό κόστος.
Ο ΟΠΕΚΕΠΕ, με όλα του τα προβλήματα, είναι οργανισμός ειδικού σκοπού. Διαθέτει τεχνική γνώση σε τηλεπισκόπηση, χαρτογράφηση, ελέγχους επιλεξιμότητας και εφαρμογή των περίπλοκων κανόνων της ΚΑΠ. Η γνώση αυτή δεν αντικαθίσταται με εγκυκλίους ούτε μεταφέρεται με αποφάσεις υπουργικών συμβουλίων. Η αποδόμησή της θα πληρωθεί με καθυστερήσεις πληρωμών, λάθη και μαζικές ενστάσεις.
Και ας μην υπάρχει καμία αυταπάτη: καθυστέρηση πληρωμών σημαίνει άμεσο πλήγμα στη ρευστότητα του πρωτογενούς τομέα. Σε μια συγκυρία αυξημένου κόστους παραγωγής και κλιματικής πίεσης, αυτό ισοδυναμεί με οικονομική ασφυξία για χιλιάδες εκμεταλλεύσεις. Η αγροτική παραγωγή δεν αντέχει διοικητικά πειράματα.
Υπάρχει και το ευρωπαϊκό σκέλος, το οποίο συστηματικά αποσιωπάται. Η Ευρωπαϊκή Ένωση απαιτεί διακριτούς, πιστοποιημένους Οργανισμούς Πληρωμών. Μια θεσμικά αμφίβολη μεταφορά αρμοδιοτήτων μπορεί να οδηγήσει σε καταλογισμούς και απώλεια πόρων της ΚΑΠ. Σε αυτή την περίπτωση, το κόστος δεν θα το πληρώσει το «σύστημα», αλλά το ελληνικό Δημόσιο και οι αγρότες.
Αν η κυβέρνηση επιθυμεί πράγματι διαφάνεια και αποτελεσματικότητα, ας το πει καθαρά: ο ΟΠΕΚΕΠΕ χρειάζεται βαθύ εκσυγχρονισμό, όχι διάλυση. Ψηφιακά συστήματα που λειτουργούν, επαρκές προσωπικό, πραγματικούς ελέγχους και θεσμική λογοδοσία. Όχι μεταφορά ευθυνών σε έναν φορέα που δεν σχεδιάστηκε για αυτόν τον ρόλο.
Η αγροτική πολιτική δεν είναι λογιστικό πρόβλημα. Είναι ζήτημα εθνικής παραγωγικής στρατηγικής. Και όσοι τη μετατρέπουν σε φοροτεχνικό ζήτημα, απλώς αποδεικνύουν ότι δεν έχουν σχέδιο για την ελληνική ύπαιθρο
