Η κλιματική αλλαγή δεν είναι μια μελλοντική απειλή , αλλά μια πραγματικότητα που ήδη επηρεάζει τη ζωή μας, την οικονομία και την υγεία μας. Η μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα και η στροφή σε καθαρές μορφές ενέργειας αποτελούν πλέον όχι μόνο περιβαλλοντική αναγκαιότητα, αλλά κοινωνική και οικονομική επιλογή. Η ανανεώσιμη ενέργεια παρουσιάζει μια πολλά υποσχόμενη εναλλακτική, καθώς είναι καθαρή και φιλική προς το περιβάλλον συνδυάζοντας περιβαλλοντική προστασία, ενεργειακή ασφάλεια και ανάπτυξη.
Από τον άνθρακα στην καθαρή ενέργεια
Η πράσινη μετάβαση συνιστά ένα πολυδιάστατο και μακροπρόθεσμο εγχείρημα που στοχεύει στην σταδιακή μείωση χρήσης ορυκτών καυσίμων και στην καθιέρωση ενός μοντέλου ανάπτυξης που βασίζεται στην βιώσιμη αξιοποίηση των φυσικών πόρων. Στο επίκεντρο της μετάβασης αυτής βρίσκονται οι ΑΠΕ, καθώς αποτελούν τη βάση για ένα ενεργειακό σύστημα χαμηλών εκπομπών άνθρακα.
Το “Χαϊδάρι Σήμερα” ευχαριστεί τον συμπολίτη Αλέξανδρο Πύλιο για την παραχώρηση του άρθρο του, που δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο περιοδικό brocker’s time. Ο κ. Πύλιος είναι μηχανολόγος μηχανικός, επικεφαλής επιθεωρητής συστημάτων διαχείρισης ποιότητας και ενέργειας, project manager έργων ΑΠΕ.
Για να είναι επιτυχής απαιτείται συντονισμένος σχεδιασμός, επενδύσεις σε πράσινες τεχνολογίες και ενεργή κοινωνική συμμετοχή. Στην Ελλάδα, η Εθνική Στρατηγική για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) προβλέπει τη σταδιακή ανθρακοποίηση της οικονομίας έως το 2050, με ενδιάμεσες δεσμεύσεις για το 2030. Πρόκειται για μια αλλαγή που φέρνει επενδύσεις στην καινοτομία, όπως τον τερματισμό χρήσης λιγνίτη για την ηλεκτροπαραγωγή, την ανάπτυξη εκμετάλλευσης κρίσιμων ορυκτών , την ανάπτυξη υπεράκτιων αιολικών καθώς και την απανθρακοποίηση ηλεκτροπαραγωγής.
Περιβαλλοντικά και υγειονομικά οφέλη
Η συμβολή των ΑΠΕ είναι καθοριστική στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που ευθύνονται για την υπερθέρμανση του πλανήτη. Τεχνολογίες όπως τα φωτοβολταϊκά και οι ανεμογεννήτριες δεν επιβαρύνουν την ατμόσφαιρα με ρύπους όπως διοξείδιο του θείου (SO2) ή αιωρούμενα σωματίδια, τα οποία έχουν συνδεθεί με αυξημένη συχνότητα άσθματος, καρδιοαναπνευστικών νοσημάτων και πρόωρων θανάτων. Τη στιγμή που ο Παγκόσμιος οργανισμός Υγείας εκτιμά ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση προκαλεί έως και 7 εκατομμύρια θανάτους ετησίως, η διείσδυση των ΑΠΕ μπορεί να μειώσει σημαντικά το υγειονομικό φορτίο, προσφέροντας καλύτερη ποιότητα ζωής, ειδικά σε αστικές περιοχές όπου η ατμοσφαιρική ρύπανση είναι υψηλή.
Παράλληλα οι ΑΠΕ προσφέρουν πολλαπλά οφέλη στο περιβάλλον. Η παραγωγή ενέργειας από φωτοβολταϊκά πάρκα, ανεμογεννήτριες και υδροηλεκτρικά συστήματα δεν παράγει επικίνδυνα απόβλητα μολύνοντας το νερό ή το έδαφος εν αντιθέσει με τους θερμικούς σταθμούς. Με την σωστή χωροθέτηση, η επίπτωση στη βιοποικιλότητα είναι ελάχιστη, εφόσον οι ΑΠΕ επιτρέπουν αποδοτικότερη χρήση της γης.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το νησί της Χάλκης, όπου η εγκατάσταση φωτοβολταϊκού πάρκου εξασφαλίζει ετήσια ενέργεια για 180 νοικοκυριά. Σε οικονομικό επίπεδο, τα κέρδη από την αλλαγή τεχνολογίας είναι δέκα φορές μεγαλύτερα σε σχέση με τη χρήση πετρελαίου για τη λειτουργία γεννητριών παραγωγής ενέργειας ενώ σε περιβαλλοντικό επίπεδο, εκτιμάται ότι θα εξοικονομούνται ανά έτος λειτουργίας πάνω από 32 tn εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (CO2) δείχνοντας στην πράξη την αποτελεσματικότητα των ΑΠΕ για την προστασία του περιβάλλοντος και την αειφόρο ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών.
Το θεσμικό πλαίσιο στην Ευρώπη και στην Ελλάδα
Η στροφή σε μια πράσινη οικονομία δεν είναι ζήτημα μόνο τεχνολογίας αλλά απαιτεί και ένα ισχυρό θεσμικό πλαίσιο. Σε αυτό το πεδίο η Ευρωπαϊκή Ένωση παίρνει πρωτοβουλίες που καθορίζουν την πορεία και τον προσανατολισμό των κρατών μελών για την ενεργειακή μετάβαση.
Η Οδηγία RED II ( Renewable Energy Directive), είναι ένα από τα πιο σημαντικά εργαλεία αυτής της πολιτικής. Θέτει δεσμευτικούς στόχους για τη συμμετοχή των ΑΠΕ στη σύνθεση πηγών ενέργειας, προωθώντας παράλληλα την απλούστευση των αδειοδοτικών διαδικασιών και την ανάπτυξη τοπικών ενεργειακών δικτύων. Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και το ευρωπαϊκό πακέτο «Fit for 55», που προβλέπει μείωση των εκπομπών κατά 55% έως το 2030 και συμμετοχή των ΑΠΕ στο 42,5% της τελικής κατανάλωσης ενέργειας, με δυνατότητα να φτάσουν έως και το 45%.
Στην Ελλάδα, η πράσινη μετάβαση προχωρά μέσα από τον Νόμο 4951/2022, που επιταχύνει και ψηφιοποιεί τις διαδικασίες για νέες άδειες έργων. Παράλληλα ενθαρρύνει τους πολίτες να συμμετέχουν ενεργά, μέσω αυτοπαραγωγής ενέργειας , όπως το net metering, αλλά και μέσα από τοπικές συλλογικότητες ενέργειας. Με αυτό τον τρόπο το θεσμικό πλαίσιο γίνεται πιο ευνοϊκό για επενδύσεις και προσιτό για τον πολίτη, προσφέροντας τη δυνατότητα να συμβάλλει άμεσα σε ένα καθαρότερο Κι βιώσιμο ενεργειακό μέλλον.
Συνολική εκτίμηση
Οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας αποτελούν βασικό μοχλό για την επίτευξη των εθνικών και ευρωπαϊκών κλιματικών στόχων, συνδυάζοντας την προστασία του περιβάλλοντος με την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας. Η συμβολή τους στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και στη βελτίωση της δημόσιας υγείας είναι καθοριστική. Τα καθαρότερα περιβάλλοντα οδηγούν σε πιο υγιείς κοινότητες, με χαμηλότερο κόστος υγειονομικής περίθαλψης και καλύτερη ποιότητα ζωής.
Παράλληλα, το θεσμικό και νομοθετικό πλαίσιο προσφέρει το απαραίτητο υπόβαθρο για την επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης. Οι διεθνείς συμφωνίες, όπως η Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα, στοχεύουν στον περιορισμό της υπερθέρμανσης του πλανήτη σε πολύ κάτω από 2°C . Η επίτευξη αυτών των στόχων απαιτεί μια παγκόσμια μετάβαση σε καθαρή ενέργεια. Ως αποτέλεσμα, οι ΑΠΕ ξεπερνούν τον τεχνολογικό τους ρόλο και μετατρέπονται σε στρατηγικό εργαλείο για καθαρότερο περιβάλλον, ενεργειακή ανεξαρτησία και κοινωνική ανάπτυξη.
