Βραβεία Αναγνώστη 2020 – Απονομή

Τα Λογοτεχνικά Βραβεία του Αναγνώστη, του περιοδικού «ο Αναγνώστης» για το Βιβλίο και τις Τέχνες, είναι μία από τις κορυφαίες λογοτεχνικές διακρίσεις στη χώρα μας. Η εκτίμηση που απολαμβάνουν τα μέλη των επιτροπών και η διαφάνεια της διαδικασίας, έχουν προσδώσει στο θεσμό αξιοπιστία στο αναγνωστικό κοινό σε τέτοιο βαθμό που τα βραβευμένα βιβλία διαγράφουν στη συνέχεια και μία ανάλογη εμπορική πορεία.

Εκτιμούμε ότι διάκριση δεν είναι μόνον το πρώτο βραβείο αλλά και μόνον η εμφάνιση στις βραχείες λίστες, στις τελικές δεκάδες δηλαδή ανά κατηγορία. Είναι δυσδιάκριτες άλλωστε οι ποιοτικές διαφορές των έργων σε αυτό το επίπεδο.

Γράψτε τη γνώμη σας στο Bookia, για τα βιβλία στις βραχείες λίστες, τα βραβευμένα αλλά και γενικότερα, για τα βιβλία που διαβάζετε:
https://bit.ly/review-books

Ενώ κάθε χρόνο η ανακοίνωση των αποτελεσμάτων γίνεται σε κάποια μεγάλη αίθουσα με την παρουσία της αφρόκρεμας της διανόησης, στην αίθουσα του Μουσείου Μπενάκη τα τελευταία χρόνια, φέτος, το 2020, η ανακοίνωση έγινε με τρόπο προσαρμοσμένο στην ανάγκη διασφάλισης της δημόσιας υγείας, με την παρουσία μόνον των βραβευμένων στο βιβλιοπωλείο Ευριπίδης στην Κηφισιά και με Live Streaming, με ζωντανή μετάδοση μέσω των κοινωνικών δικτύων, με την ευθύνη του Bookia.gr και της Streamia.gr.

Έτσι, σε ένα λιτό και προσεγμένο σκηνικό, οι συνεργάτες του Αναγνώστη ανακοίνωσαν τα βραβευμένα έργα, παρουσίασαν τους δημιουργούς και συνομίλησαν μαζί τους. Κάποιοι εκ των βραβευμένων συμμετείχαν στη διαδικασία εξ αποστάσεως, με σύνδεση μέσω Internet, με εικόνα και ήχο.

Με την πεποίθηση του Bookia ότι στα Λογοτεχνικά Βραβεία του Αναγνώστη διάκριση είναι και μόνον η εμφάνιση στις βραχείες λίστες, παραθέτουμε όλες τις υποψηφιότητες με πρώτο ανά κατηγορία, το βραβευμένο έργο.

ΜΕΓΑΛΟ ΤΙΜΗΤΙΚΟ ΒΡΑΒΕΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΤΟΥ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ

ΒΡΑΒΕΙΟ ΝΙΚΟΥ ΘΕΜΕΛΗ

ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ

  • Ανυφαντάκης Ιάκωβος. Κάποιοι άλλοι, Πατάκης
    (η βράβευση στο βίντεο)
  • Αστερίου ΧρήστοςΗ θεραπεία των αναμνήσεων, Πόλις
  • Δούκα ΜάρωΠύλη εισόδου, Πατάκης
  • Καμπύλης ΤάκηςΓίγαντες και φασόλια (ή δεν γίνονται αυτά εδώ), Καστανιώτης
  • Μαγκλίνης ΗλίαςΕίμαι όσα έχω ξεχάσει: Μια αληθινή ιστορία, Μεταίχμιο
  • Μάντης Νίκος. Σφάλμα συστήματος, Καστανιώτης.
  • Μπουραζοπούλου Ιωάννα. Ο δράκος της Πρέσπας ΙΙ: Κεχριμπαρένια έρημος, Καστανιώτης
  • Παπαντώνης Άκης. Ρηχό νερό, σκιές, Κίχλη
  • Τζαμιώτης Κωνσταντίνος. Σε ποιον ανήκει η κόλαση; Μεταίχμιο
  • Φάις ΜισέλΌπως ποτέ: Κωμωδία της κούρασης, Πατάκης

ΔΙΗΓΗΜΑ

  • Μακρόπουλος ΜιχάληςΜαύρο νερό,  Κίχλη
    (η βράβευση στο βίντεο)
     
  • Αχιλλέας ΙΙΙΠαραχαράκτης, Νεφέλη
  • Γιατρομανωλάκης ΓιώργηςΟ συγγραφέας του Ζαά,  Άγρα
  • Ιντζές ΣτάθηςΗ Μήνα και άλλες ιστορίες, Κίχλη
  • Καρακίτσος ΔημήτρηςΖαχαρίας Σκριπ, Ποταμός
  • Μαδαμόπουλος ΑναστάσηςΛεπιδόπτερα, Εναστρον
  • Πάνου ΘεμιστοκλήςΠαραθερισταί με ελαφρά αισθήματα, Άγρα
  • Παλαβός ΓιάννηςΤο παιδί, Νεφέλη
  • Συφιλτζόγλου ΚυριάκοςΣπίτι παιδιού, Αντίποδες
  • Σωτηρίου ΚωσταντίαΠικρία χώρα, Πατάκης

ΠΟΙΗΣΗ

  • Χουλιαράκης ΔημήτρηςΨυχή στα δόντια, Ροδακιό
    (η βράβευση στο βίντεο)
      
  • Αντιόχου ΓιάννηςΑυτός, ο κάτω ουρανός, Ίκαρος
  • Βέλτσος Γιώργος1944, Κανένας εαυτός, Πατάκης
  • Βρεττός ΣπύροςΔιαπραγματεύσεις, Γαβριηλίδης
  • Ζαφειρίου ΣταύροςΤα φυσικά πράγματα, Νεφέλη
  • Μαργαρίτη ΕιρήνηΦλου, Σαιξπηρικόν
  • Μπουκάλας ΠαντελήςΜηλιά μου αμίλητη, Άγρα
  • Μοσχοβάκος ΝίκοςΖεύξη ασωμάτων, Μελάνι
  • Παπαδάκη Αθηνά.Δύση, Γαβριηλίδης
  • Χριστοδούλου ΔήμητραΕίκοσι τέσσερις χτύποι και σιωπή, Μελάνι

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ – ΜΕΛΕΤΗ

  • Ρασιδάκη ΑλέξάνδραΥπό ρομαντική οπτική γωνία, γερμανικός ρομαντισμός και Γ. Βιζυηνός, Άγρα
    (η βράβευση στο βίντεο)
      
  • Γιώτη ΑγγέλαΟ Κάλβος στα ίχνη του Λογγίνου,Αντίποδες
  • Ιερωνυμάκη ΘάλειαΟ Δανδής και ο Πιερότος, Σμίλη
  • Κακλαμάνης ΣτέφανοςΗ Κρητική Ποίηση στα χρόνια της Αναγέννησης,ΜΙΕΤ
  • Ματθιόπουλος ΕυγένιοςΗ έννοια της γενιάς, ΠΕΚ
  • Μικέ ΜαίρηΌψεις του οικογενειακού πλέγματος στο μυθιστόρημα,1922-1974, Gutenberg
  • Ντουνιά ΧριστίναΣτη σαγήνη του Ε.Α. Πόε, Γαβριηλίδης
  • Παπαδόπουλος ΒασίληςΔιπλωματία και Ποίηση, Η περίπτωση του Γιώργου Σεφέρη,  Ίκαρος
  • Πουλής ΚωνσταντίνοςΑπό το αλέτρι στο σμαρτφον, Μελάνι
  • Σινιόσογλου ΝικήταςΛεωφόρος ΝΑΤΟ, Κίχλη

ΠΡΩΤΟΕΜΦΑΝΙΖΟΜΕΝΟΙ ΠΕΖΟΓΡΑΦΟΙ

  • Λουκά ΔήμητραΚόμπο στον κόμπο, Κίχλη
    (η βράβευση στο βίντεο)
     
  • Μαλανδράκης ΜιχάληςPatriot, Πόλις
  • Μόσχος ΓιάννηςΤοκορόρο, Τόπος
  • Ντούμπρου ΙωάνναΒορεινή παραλία, Πατάκης
  • Πετράκης ΓιώργοςΌλα τα κακά σκορπά, Γαβριηλίδης
  • Σπανού ΑγγελικήΑπαρατήρητοι, Πόλις
  • Χωματηνός ΓιώργοςΗ μοναξιά της βαρύτητας, Κέδρος

ΠΡΩΤΟΕΜΦΑΝΙΖΟΜΕΝΟΙ ΠΟΙΗΤΕΣ

ΠΑΙΔΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΕ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ

  • Αντώνης ΠαπαθεοδούλουΑμάλια, εικ. Ντανιέλα Σταματιάδη, Ίκαρος
    (η βράβευση στο βίντεο)
       
  • Δημήτρης ΑγγελήςΤο μπαλόνι της Ζένιας, εικ. Δημήτρης Αναστασίου, Καλειδοσκόπιο
  • Σοφιάννα Θεοφάνους. Αχ! Φαντάσματα…, εικ. Zafouko Yamamoto, Μικρή Σελήνη
  • Ευτυχία Ηλιάδου. Ο Ακροβάτης και οι άλλοι, εικ. Ευτυχία Ηλιάδου, Μάρτης
  • Λιλή Λαμπρέλλη. Εσύ τι λες πολύτιμο πως είναι; εικ. Κέλλυ Ματαθία Κόβο, Πατάκης
  • Δημήτρης Μπασλάμ. Το πουλόβερ, εικ. Χρύσω Χαραλάμπους, Καλειδοσκόπιο
  • Έμυ Σίνη- Άγγελος ΑγγέλουΦίλοι πάνω κάτω, εικ. Σοφία Τουλιάτου,  Παπαδόπουλος
  • Δημήτρης Τσιλινίκος. Η ζωή με τον μπαμπά, εικ. Πέτρος Μπουλούμπασης, Επόμενος Σταθμός
  • Άλκηστη Χαλικιά. Τα παπούτσια των άλλων, εικ. Φωτεινή Τίκκου, Ικαρος

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ

  • Έρση Νιαώτη.Ο μοναδικός κύριος Μαμαλούξ, εικ. Κατερίνα Χαδουλού, Καλειδοσκόπιο
    (η βράβευση στο βίντεο)
     
  • Μιράντα Βατικιώτη.Η συμμορία με τις μπλε κάλτσες: Η πιο ωραία ιστορία, εικ. Δημήτρης Πανταζής, Αίολος
  • Άννα Κοντολέων. Όττο, εικ. Ντανιέλα Σταματιάδη, Καλειδοσκόπιο
  • Κώστας Λιάκουρης.Φίνο Ριριλίνο, Γιάννης Καλατζόπουλος (Διασκευή),  Μαριλένα Μελισσηνού (Εικονογράφηση), Λουκιανός Κηλαηδόνης (μουσική), Καλειδοσκόπιο
  • Γιώργος Παναγιωτάκης.Ο Ισιντόρ και το φεγγάρι, Πατάκης
  • Βασίλης Παπατσαρούχας12 μικρές ιστορίες, Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
  • Χριστίνα Φραγκεσκάκη.Το αγόρι που γύρευε τις μυρωδιές, εικ. Αλέξης Κυριτσόπουλος, Πατάκης
  • Φίλιππος Φωτιάδης.Μπαμπά, μπορούμε να πάρουμε σκύλο αντί για μυρμήγκι; εικ. Φίλιππος Φωτιάδης, Μάρτης

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ

  • Μελίνα ΣιδηροπούλουΉλιος με μουστάκια, Καλειδοσκόπιο
    (η βράβευση στο βίντεο)
     
  • Άννα Κουππάνου. Τη μέρα που σπάσαμε τον κόσμο, Πατάκης
  • Λίνα Λυχναρά. Μια σκιά στο παράθυρο, Πατάκης
  • Λότη Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου. Ο χορός του μαύρου πελαργού, Πατάκης
  • Νίκος Πουρσανίδης. Πέρα Από Το Δάσος και Η Μαγεμένη Καρυδιά, εικ. Δανάη Παρουνιάδη, Καλειδοσκόπιο
  • Ελένη Τασοπούλου. Το λουζεράκι, Καστανιώτης

ΒΙΒΛΙΟ ΓΝΩΣΕΩΝ

  • Ροδούλα ΠαππάΠώς φτιάχνεται ένα παιδικό βιβλίο, εικ. Κώστας Μαρκόπουλος, Νεφέλη
    (η βράβευση στο βίντεο)
     
  • Μαρία Αγγελίδου.Το Βυζάντιο σε έξι χρώματα: Πράσινο, εικ. Κατερίνα Βερούτσου, Μεταίχμιο
  • Γιώτα Αλεξάνδρου.Όταν παίζαμε για τη νίκη, Καραγκιόζη μου, εικ. Αχιλλέας Ραζής, Ελληνοεκδοτική
  • Βαγγέλης Ηλιόπουλος.Τα βράδια ονειρεύομαι ότι είμαι σπίτι μου, εικ. Χαρίτων Μπεκιάρης, Παιδική Νομική Βιβλιοθήκη
  • Ελένη Κατσαμά.Καλά Χριστούγεννα, κ. Ντίκενς, εικ. Βασίλης Κουτσογιάννης, Πατάκης
  • Αργυρώ Πιπίνη.Αντώνιος και Κλεοπάτρα, εικ. Ιφιγένεια Καμπέρη, Πατάκης
  • Χριστίνα ΦραγκεσκάκηΥπόγεια Διαδρομή, παιδαγωγικές δραστηριότητες: Πόπη Κύρδη, εικ. Ευαγγελία Γουτιάνου, Καλειδοσκόπιο
  • Γρηγόρης Χαλιακόπουλος. Ο ζωγράφος με τις τρεις πατρίδες, εικ. Απόστολος Βέττας, Καλειδοσκόπιο

ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ

  • Χριστόφορος Κάσδαγλης1983, σχεδίαση εξωφύλλου Κλαίρη Σταμάτη. Σχεδίαση έκδοσης Εκδόσεις Καστανιώτη, ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ
    (η βράβευση στο βίντεο)
  • Κωνσταντίνος Γ. ΤασσάςΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΗΡΩΑΣ του θρυλικού Αντιτορπιλικού «Αδρίας» L-67 ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΑΣΣΑΣ. Σχεδίαση έκδοσης: Γιάννης Μαμάης, ΕΚΔΟΣΕΙΣ GUTENBERG
  • Wilhelm BuschΗ ΠΕΤΑΛΟΥΔΑ με σχέδια του συγγραφέα. Σχεδίαση έκδοσης: Γιώτα Κριτσέλη, ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΙΧΛΗ
  • Πόπη ΑρωνιάδαΡΟΚΕ, με σχέδια της Αναστασίας-Ειρήνης Ντιούδη,σελιδοποίηση Αχιλλέας Τζάλλας, ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟ ΡΟΔΑΚΙΟ
  • Ηλίας ΠαπαγιαννόπουλοςΟ ΦΡΟΫΝΤ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ – ΜΙΑ ΑΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ με σχέδια του Δημήτρη Αναστασίου. Σχεδίαση έκδοσης Σωτήρης Ζ. Φασούλας, ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΕΡΙΣΠΩΜΕΝΗ

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΡΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΙΒΛΙΑ ΕΝΗΛΙΚΩΝ

Χρίστος Κυθρεώτης, συγγραφέας. Κώστας Γ. Παπαγεωργίου, ποιητής, κριτικός λογοτεχνίας. Ευριπίδης Γαραντούδηςκαθηγητής Νεοελληνικής Φιλολογίας ΕΚΠΑ. Γιάννης Ν. Μπασκόζοςδημοσιογράφος, συγγραφέας. Αριστοτέλης Σαΐνης, φιλόλογος, κριτικός λογοτεχνίας. Κατερίνα Σχινά, κριτικός λογοτεχνίας, μεταφράστρια. Βαγγέλης Χατζηβασιλείου, κριτικός λογοτεχνίας

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΡΙΣΗΣ ΒΙΒΛΙΩΝ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ

Άντα Κατσίκη-Γκίβαλου, ομότιμη καθηγήτρια Ελληνικής Φιλολογίας ΕΚΠΑ, Ζωή Κοσκινίδου, δημοσιογράφος – κριτικός. Σοφία Μαντουβάλου, συγγραφέας, εκπαιδευτικός, τεχνολόγος, Χαρά Μαραντίδου, εικαστικός. Κατερίνα Φρουζάκη, Υπεύθυνη στην Παιδική Βιβλιοθήκη Search, Κηφισιάς

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ

Δημήτρης Αρβανίτης, σχεδιαστής, μέλος της AGI. Μιχάλης Αρφαράς, καθηγητής στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών και διευθυντής του Τομέα Χαρακτικής. Γιώργος Δ. Ματθιόπουλος, Καθηγητής εφαρμογών (Τμήμα Γραφιστικής, Σχολή Καλλιτεχνικών Σπουδών – ΤΕΙ Αθήνας), Τυπογραφικός σχεδιαστής (Εταιρεία Ελληνικών Τυπογραφικών Στοιχείων).

ΤΑ ΣΚΕΠΤΙΚΑ ΤΩΝ ΕΠΙΤΡΟΠΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΒΡΑΒΕΙΑ ΑΝΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ

Καλή χρονιά για το μυθιστόρημα φέτος με πολλά βιβλία και ποικίλες τάσεις που καλύπτουν μια ευρεία γκάμα, από τη ρεαλιστική ανατομία του κοινωνικού και πολιτικού κλίματος των προηγούμενων δεκαετιών (και ιδίως της αμέσως προηγούμενης) μέχρι τη δυστοπική ανάπλασή του, και από την κλασική αφηγηματική δομή μέχρι το σπονδυλωτό μυθιστόρημα ή το ψηφιδωτό ιστοριών. Στο διήγημα και τη νουβέλα ξεχώρισαν αρκετά βιβλία με λοξή και διακριτικά χιουμοριστική προσέγγιση στην πραγματικότητα, καθώς και άλλα που αναψηλαφούν συλλογικά και ατομικά τραύματα, ενώ η δυστοπία εκπροσωπήθηκε και εδώ σε πολύ υψηλό επίπεδο. Ετερόκλητη τόσο σε τάσεις όσο και ηλικιακά είναι η φετινή λίστα των πρωτοεμφανιζόμενων πεζογράφων, που περιέχει τέσσερις συλλογές διηγημάτων, μία νουβέλα και τρία μυθιστορήματα. Αξίζει να επισημανθεί πως χρόνο με τον χρόνο παρατηρείται πληθώρα αξιόλογων και ώριμων υφολογικά πρώτων εμφανίσεων σε σχετικά προχωρημένη ηλικία, πλάι στις δυναμικές πρώτες εμφανίσεις των νεότερων. Έτσι στις ίδιες λίστες συνυπάρχουν βιβλία διαφορετικών ηλικιακά γενιών, γεγονός που οδήγησε την Επιτροπή να είναι ευέλικτη όσον αφορά στα ηλικιακά κριτήρια.

ΠΟΙΗΣΗ

Η λίστα των 10 υποψηφίων για το Βραβείο ποίησης βιβλίων μαρτυρεί την πολύ υψηλή ποιότητα που εξακολουθεί να διατηρεί ο ελληνικός ποιητικός λόγος, παρά τις αντίξοες συνθήκες μέσα στις οποίες δημιουργείται και λειτουργεί, με κυριότερη από αυτές το πολύ μικρό αναγνωστικό κοινό που δεξιώνεται εκείνο το μέρος της σοβαρής λογοτεχνίας, το οποίο μπορεί να θεωρηθεί ο σκληρός πυρήνας της. Η λίστα αποτελείται από βιβλία ανδρών και γυναικών, σε διαφορετική ηλικιακή στάθμη, ωριμότερων και νεότερων, που δοκιμάζουν διάφορες μορφολογικές εκδοχές του ποιητικού λόγου, από τα σύντομα αυτόνομα ποιήματα μέχρι τα συνθετικά έργα και από τα στιχουργημένα μέχρι τα πεζά ποιήματα και τις μεικτές φόρμες. Επίσης, τα βιβλία της λίστας επαληθεύουν την ευρεία θεματική γκάμα του σύγχρονου ελληνικού ποιητικού λόγου, που καλύπτει από τα μεγάλα και διαχρονικά θέματα της ανθρώπινης ύπαρξης μέχρι τα φλέγοντα ζητήματα του κοινωνικού παρόντος μας. Ακόμη, το εκφραστικό και τεχνοτροπικό εύρος των βιβλίων (ποιητές και ποιήτριες περισσότερο δραματικοί ή περισσότερο λυρικοί, ποιητές και ποιήτριες που διευρύνουν τα όρια των ειδολογικών αναζητήσεων της ποίησης) δείχνει την πνευματική εγρήγορση και την καλλιτεχνική αυτοσυνειδησία των ποιητών και των ποιητριών. Συνολικά θεωρημένα, τα παραπάνω χαρακτηριστικά μαρτυρούν την ευρωστία του σύγχρονου ελληνικού ποιητικού λόγου που αφενός συνεχίζει τη μακρά παράδοσή του, αφετέρου την ανανεώνει και την εμπλουτίζει.

Η λίστα των υποψηφίων για το Βραβείο πρωτοεμφανιζόμενου ποιητή βιβλίων περιλαμβάνει λιγότερα από 10 βιβλία, καθώς σταθερή μέριμνα της επιτροπής είναι να επιλέγονται αξιόλογες πρώτες εμφανίσεις που προδιαγράφουν τη θετική εξέλιξη των δημιουργών τους στο πολύ απαιτητικό πεδίο του ποιητικού λόγου. Σε σχέση με τις ωριμότερες ποιητικές φωνές, εκείνες που περιλαμβάνονται στη λίστα των 10 υποψηφίων για το Βραβείο ποίησης βιβλίων, οι πρωτοεμφανιζόμενοι ποιητές και ποιήτριες υπολείπονται αισθητικά, αφήνουν ωστόσο με τις πρώτες εμφανίσεις τους την εντύπωση ότι οι προοπτικές τους είναι ευοίωνες. Αυτά, πάντως, τα λιγοστά βιβλία πρωτοεμφανιζόμενων ποιητών και ποιητριών ξεχωρίζουν, αν συγκριθούν με μεγάλο μέρος της ποιητικής παραγωγής όχι δεκάδων, αλλά πολύ περισσότερων, βιβλίων το αντίστοιχο των οποίων, στον χώρο της πεζογραφίας, είναι τα «ευπώλητα» της παραλογοτεχνίας. Αυτός ο διάχυτος παρα-ποιητικός εκδεδομένος λόγος συνυπάρχει με εκείνο το, ποσοτικά σαφώς ισχνότερο, μέρος της ποιητικής δημιουργίας, παλαιότερων και νεότερων, που δείχνει, όπως επισημάνθηκε παραπάνω, το υψηλό επίπεδο του ποιητικού μας λόγου.

ΔΟΚΙΜΙΟ

Πλούσια η χρονιά 2019 σε δοκίμια και μελέτες. Αν και το καθαρό λογοτεχνικό δοκίμιο, όπως το διακονούσαν οι παλιότεροι συγγραφείς, εκλείπει, εντούτοις έχει αντικατασταθεί από πλειάδα δοκιμίων/ μελετών που ερευνούν νέα πεδία, μερικές φορές απρόσμενα, στον χώρο της ελληνικής λογοτεχνίας. Μέριμνα της Επιτροπής ήταν η θεματική ιδιαιτερότητα, το προσωπικό ύφος, η ενδελεχής παρουσίαση θεμάτων άγνωστων ή λιγότερο μελετημένων, η επιστημονική τεκμηρίωση όπου χρειαζόταν, η καινούργια ματιά σε παλιότερες θεματικές, ο κοινός άξονας σε περίπτωση συναγωγής κειμένων, η πρωτοτυπία στην ανάπτυξη.  Η λίστα με τα δοκίμια – μελέτες που εκδόθηκαν το 2019 περιλαμβάνει ένα μελετητικό εύρος με πολλά στοιχεία πρωτοτυπίας στη θεματική ανάπτυξη. Πολλές από τις μελέτες φανερώνουν τον ζήλο και την επιμονή να μελετηθούν αθέατες ή μισοκρυμμένες πτυχές της ελληνικής λογοτεχνίας πλουτίζοντας συνεχώς την ελληνική γραμματολογία.

ΒΙΒΛΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ

Η Κριτική Επιτροπή του Αναγνώστη για το παιδικό βιβλίο  θεωρεί ότι η πολυτροπικότητα, η μετανεωτερικότητα της γραφής, η πολυεστιακή αφήγηση,  η πρόδηλη και υπόγεια  διακειμενικότητα, η αυτοαναφορικότητα ανανεώνουν την αφήγηση των κειμένων σε όλες τις κατηγορίες των παιδικών και εφηβικών λογοτεχνικών βιβλίων (εικονογραφημένο, παιδικό, εφηβικό) που απαρτίζουν τη βραχεία λίστα. Παράλληλα συνυπάρχουν αρμονικά με την σειραϊκή αφήγηση εμπλουτίζοντας κείμενα με περισσότερο παραδοσιακά χαρακτηριστικά. Ωστόσο, η συνολική βιβλιοπαραγωγή του 2019  δεν διακρίνεται  στο σύνολό της για καινοφανείς  μορφές αφήγησης ή  για αξιόλογο εμπλουτισμό της θεματολογίας.

Η μεγάλη παρούσα- απούσα είναι η Άλκη Ζέη  που πέρυσι κατέθεσε το τελευταίο της μυθιστόρημα. Η επιτροπή υποκλίνεται με ευγνωμοσύνη  στην πρωτοπόρο  συγγραφέα για το συνολικό της   έργο  που χάραξε νέα πορεία  στη λογοτεχνία για παιδιά και νέους.

Τα θέματα  των λογοτεχνικών βιβλίων και των τριών κατηγοριών αναφέρονται σε ιστορικά γεγονότα, καθώς  και σε  κοινωνικές καταστάσεις (προσφυγιά, σχολική βία, αποδοχή του Άλλου), οικογενειακές ή διαπροσωπικές σχέσεις, όπου μας ξαφνιάζουν ευχάριστα η αντιστροφή  των γονεϊκών προτύπων, η έμφαση στην μοναξιά ή στη μοναχικότητα, η προβολή της αυτόνομης παιδικής προσωπικότητας. Ακόμη, η πρωτότυπη χρήση του παραμυθιού, η μετάβασή από την παιδική αφέλεια στην ωριμότητα, οι κυρίαρχες αξίες της ζωής μυθοποιούνται ενίοτε με στοχαστικό προσανατολισμό, ο οποίος απαντάται όχι μόνο σε εφηβικά αλλά και σε εικονογραφημένα  βιβλία που απευθύνονται σε πολύ μικρά παιδιά με την εικονογράφηση να προσφέρει αρκετές φορές διευρύνσεις της αφήγησης ή και πολλαπλές αναγνώσεις.

Η εικονογράφηση κυρίαρχη στο εικονογραφημένο βιβλίο έχει παρουσιάσει ποικιλία τεχνοτροπιών και απόψεων εικονιστικής ανάγνωσης, ενώ θετικά εξέπληξε την Επιτροπή  και το πρωτότυπο στήσιμο ορισμένων βιβλίων που προδιαθέτουν ευχάριστα το μικρό αναγνώστη.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ευάριθμη κατηγορία των Βιβλίων Γνώσεων που στη συντριπτική τους πλειοψηφία  είναι λογοτεχνικά ή λογοτεχνίζοντα   ενώ κάποια απευθύνονται και σε πολύ μικρές ηλικίες, εξοικειώνοντας το παιδί να χρησιμοποιεί από πολύ νωρίς τη γνώση και τη λογική με ευχάριστο τρόπο.

ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ

Η επιτροπή της τέταρτης διοργάνωσης για το βραβείο καλλιτεχνικού σχεδιασμού βρίσκεται στην ευχάριστη θέση να ανακοινώσει τα πέντε βιβλία της «μικρής λίστας», έχοντας «μεγάλες προσδοκίες» για το μέλλον του σχεδιασμού, της επιμέλειας και της τεχνικής παραγωγής του ελληνικού βιβλίου. Υπενθυμίζουμε ότι η επιτροπή στοχεύει στην ανάδειξη των επιμέρους στοιχείων -σχεδιασμός σελίδων, επιλογή γραμματοσειρών, πρόταση χαρτιών, εκτύπωση και βιβλιοδεσία- που απαιτούνται για αποτελέσματα υψηλής τεχνικής και αισθητικής στην μορφοποίηση του βιβλίου που θα εμφανιστεί στους πάγκους και τα ράφια των βιβλιοπωλείων. Σημειώνουμε ότι η εμφάνιση του εξωφύλλου αποτελεί στοιχείο των κρίσεων που ακολουθεί τους πρώτους στόχους.