Το ηφαίστειο Σουσάκι στους Αγίους Θεοδώρους – Εξακολουθεί η μεταηφαιστειακή δράση

Αν όνειρό σου είναι να ζήσεις την εμπειρία του να περπατήσεις μέσα σε ένα ηφαίστειο, δεν χρειάζεται να πάρεις το αεροπλάνο. Στην περιοχή των Αγίων Θεοδώρων υπάρχει το ηφαίστειο Σουσάκι που λίγοι γνωρίζουν, αν και έχει και σήμερα έντονη μετα-ηφαιστειακή δραστηριότητα. Απέχει μόλις 65 χιλιόμετρα από την Αθήνα.

Το Σουσάκι αποτελεί το βόρειο άκρο του ηφαιστειακού τόξου στο οποίο περιλαμβάνονται ακόμη τα ηφαίστεια των Μεθάνων, της Αίγινας, του Πόρου, της Νισύρου και της Σαντορίνης.

Το ηφαίστειο Σουσάκι δραστήριο 2,5 εκατ. χρόνια μετά την έκρηξη

Βρίσκεται σε υψόμετρο 180 μέτρων από την επιφάνεια της θάλασσας και σήμερα, περίπου 2,5 εκατομμύρια χρόνια μετά την τελευταία του έκρηξη, διατηρεί αξιοσημείωτη δραστηριότητα. Από αυτό εκλύονται στην ατμόσφαιρα πολλές δεκάδες χιλιάδες κυβικά διοξειδίου του άνθρακα, μεθανίου και υδροθείου. Η θερμοκρασία στην πλαγιά του φτάνει ακόμη και τους 42 βαθμούς Κελσίου.

Στα στόμια των πολλών στοών (φυσικών, αλλά και τεχνητών εξόρυξη θείου) που υπάρχουν στην περιοχή, συναντάμε συχνά ψόφια έντομα και πουλιά, θανατωμένα από τα δηλητηριώδη αέρια. Στην περιοχή του ηφαιστείου υπάρχουν δύο φαράγγια τα οποία περιβάλλονται από πλαγιές με πολύ εντυπωσιακά ηφαιστειακά πετρώματα. Σε αυτά τρέχουν νερά που τροφοδοτούνται από πηγές διάσπαρτες κατά μήκος τους.

Περπατώντας στο φαράγγι συναντάμε πολλές οπές, μικρές και μεγάλες, από τις οποίες εκλύονται θερμά αέρια. Στα σημεία αυτά τα πετρώματα εμφανίζουν εντυπωσιακούς σχηματισμούς και χρώματα. Η δυσοσμία βέβαια είναι κατά τόπους πολύ έντονη…

Γεωδίφης

Το ηφαίστειο ήταν ενεργό στην περίοδο μεταξύ 4.0-2.3 εκατομμυρίων ετών, όμως σήμερα παραμένει αδρανές. Παρά τον συνεχή ύπνο του μέσα από τόσα χρόνια, εξακολουθεί να έχει μεταηφαιστειακή δράση. Το τοπίο του φαίνεται σχεδόν σεληνιακό, ο αέρας μυρίζει θείο, ενώ η τοποθεσία βρίθει από εντυπωσιακά αλλοιωμένα πετρώματα. 
Το Σουσάκι βρίσκεται σε μια περιοχή με περίπου 2-4 πρώην εκρηκτικά ηφαιστειακά κέντρα. Είναι πιθανόν να είχαμε υδροθερμικές και φρεατικές εκρήξεις, περίπου 1-3 εκ.χρόνια πριν από σήμερα. Οι σεισμοί του 1997 της τάξης των 3-4R είχαν ως αποτέλεσμα να μετακινηθεί το μάγμα σε υψηλότερες περιοχές του φλοιού της γης. Έτσι, οι μελλοντικές δραστηριότητες είναι δυνατές, ακόμη και αν δεν έχουν αναφερθεί ιστορικές εκρήξεις. Η τελευταία δράση του λέγεται ότι ήταν μια πλάγια έκρηξη η οποία δημιούργησε νέα ξηρά στον κόλπο των Μεγάρων, όπου υπάρχουν οι λιμενικές εγκαταστάσεις της MOTO OIL.

Θερμά νερά

Η παρουσία γεωθερμικού πεδίου χαμηλής ενθαλπίας, χαρακτηρίζεται από δύο διαπερατούς σχηματισμούς σε μικρό βάθος (<200 μέτρα) και έναν σε βαθύτερα επίπεδα (500-1100 μέτρα). Όλα τα γεωθερμικά νερά είναι τύπου Na-Cl και εμφανίζουν θερμοκρασίες στην περιοχή 50-80°C και αλατότητες στην περιοχή 39-49 g/l [Fytikas et al., 1995]. Σε διάφορα σημεία το έδαφος είναι θερμό, ενώ σε άλλα ακόμα και με το δάκτυλο να σκάψει κάποιος λίγα εκατοστά στο χώμα θα νιώσει τα θερμά αέρια να αναδύονται από τις πλαγιές του ηφαιστείου.

Η περιοχή γύρω από το Σουσάκι γειτονεύει με πολλά και σημαντικά ρήγματα που προκαλούν υψηλή σεισμική δραστηριότητα στα Γεράνεια Όρη και θερμές πηγές στο Λουτράκι οι οποίες πιθανότατα συνδέονται με το θάλαμο τροφοδοσίας του ηφαιστείου.

Υδροθερμική δραστηριότητα

Σήμερα η τοποθεσία με την υψηλότερη υδροθερμική δραστηριότητα, συναντάται κατά μήκος μιας στενής κοιλάδας, έχει αρκετές μικρές σπηλιές όπου τον περασμένο αιώνα γινόταν εξόρυξη υδροθερμικών μεταλλικών ορυκτών (αλουνίτης, μαγνησίτης, θείο). Ορισμένα από αυτά τα σπήλαια εμφανίζουν επί του παρόντος υδροθερμική εκπομπή αερίων, τα οποία διασκορπίζονται στην ατμόσφαιρα. Τα αέρια αποτελούνται από περισσότερο από 90%  από CO2 και έχουν επίσης υψηλές συγκεντρώσεις H2S (1000-6000 ppm). Οι επικίνδυνες συγκεντρώσεις CO2 και H2S μέσα στις σπηλιές έχουν θανατώσει ζώα. Όμως, το H2S που διασκορπίζεται στην ατμόσφαιρα του περιβάλλοντος εμφανίζει συγκεντρώσεις μερικών ppm που παράγουν ενοχλητική μυρωδιά αλλά έχουν επίσης χρόνιο αντίκτυπο στην υγεία των πλασμάτων τα οποία ζουν κοντά.

Η δράση του ηφαιστείου ήταν σημαντική στο παρελθόν όμως η πρόσφατη προέρχεται από υδροθερμικές διαδικασίες. Μία σιδηροδρομική σήραγγα που διανοίχτηκε κοντά στους Αγίους Θεοδώρους, το διάστημα μεταξύ 2001-2003, προκάλεσε άνοδο της θερμοκρασίας και αύξηση των αερίων στη σήραγγα με αποτέλεσμα να προκληθούν προβλήματα στο ίδιο το τεχνικό έργο. Το γεγονός από μόνο του μαρτυρά ότι με την ηφαιστειότητα δεν τελειώνεις εύκολα. Οι ηφαιστειακές περιοχές είναι εχθρικές εκτός από τα ανθρώπινα έργα και στην ίδια την ζωή μας.