Ο κίνδυνος να γεμίσουν τα πάρκα και οι πλατείες της Αθήνας και άλλων πόλεων, μεταξύ τους και το Χαϊδάρι, από αναγνωρισμένους πρόσφυγες που οδηγούνται σε έξωση από τις δομές φιλοξενίας και τα διαμερίσματα είναι υπαρκτός και ξεσηκώνει αντιδράσεις. Η εξαγγελία του υπουργού Μετανάστευσης, Νότη Μηταράκη, περί απομάκρυνσης προσφύγων από καταυλισμούς και νοικιασμένα διαμερίσματα, προκαλεί ανησυχία για την ισχυρή πιθανότητα εκατοντάδες από αυτούς να βρεθούν άστεγοι στους δρόμους. Το μέτρο αφορά άμεσα περίπου 11.000 άτομα, 500 εκ των οποίων, σύμφωνα με πληροφορίες μας, από το Κέντρο Φιλοξενίας προσφύγων Σκαραμαγκά.

Πληροφορίες αναφέρουν ότι στα σχέδια του υπουργείου είναι να γίνουν αστυνομικές επιχειρήσεις μέσα στις δομές και τα διαμερίσματα για να απομακρύνουν τους πρόσφυγες. Μια μεσοπρόθεσμη λύση θα μπορούσε να αποτελέσει η εγγραφή στο πρόγραμμα ενταξιακής προετοιμασίας HELIOS που υλοποιεί ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης. Το πρόγραμμα δίνει τη δυνατότητα επιδότησης ενοικίου, με παράλληλη συμμετοχή σε προγράμματα εκμάθησης ελληνικών, που τώρα γίνονται σε υποτυπώδη μορφή μέσω τηλεκπαίδευσης, όπως και σε προγράμματα διασύνδεσης με την αγορά εργασίας και με το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας. Είναι όμως εξαιρετικά αμφίβολο ότι θα υπάρχει αρκετός χρόνος για την εύρεση στέγης την ερχόμενη εβδομάδα ή ότι δεν θα δημιουργηθεί πρόβλημα στο ίδιο το πρόγραμμα HELIOS από τη μαζική εγγραφή χιλιάδων.

“Δεν υπάρχει χρόνος για επιπλέον καθυστερήσεις”

Όπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση του αρμόδιου Υπουργείου Ματανάστευσης, από την 1η Ιουνίου 2020 θα ξεκινήσει η σταδιακή αποχώρηση 11.237 ατόμων από τα διαμερίσματα του προγράμματος “ESTIA”, τα Κέντρα Υποδοχής και Ταυτοποίησης, τις δομές φιλοξενίας της ενδοχώρας και τις θέσεις υποδοχής σε ξενοδοχεία του προγράμματος “Filoxenia”.

O κ. Μηταράκης τόνισε, ότι το σύνολο των αναγνωρισμένων προσφύγων που αποχωρούν από το πρόγραμμα στέγασης, έχουν λάβει έγκαιρα γνώση της εν λόγω απόφασης. Στη συνέχεια, ανέφερε ότι “βάσει του Ν. 4636/19, ο οποίος ψηφίστηκε τον Νοέμβριο, ως αφετηρία για την αποχώρηση αναγνωρισμένων προσφύγων είχε οριστεί ο Απρίλιος. Ωστόσο, δόθηκε παράταση μέχρι τα τέλη Μαΐου, λόγω της πανδημίας του Covid-19, κάνοντας πράξη τα αιτήματα των φορέων. Πλέον, δεν υπάρχει χρόνος για επιπλέον καθυστερήσεις. Οι υπηρεσίες του υπουργείου μας ήταν και είναι στην διάθεση όλων των εμπλεκόμενων φορέων, για να επιλυθούν όποια διαδικαστικά προβλήματα ανακύψουν”.

Στόχος του Υπουργείου, είναι η εξασφάλιση χιλιάδων θέσεων διαμονής σε υφιστάμενους χώρους στην ηπειρωτική Ελλάδα, ώστε να καταστεί εφικτή η άμεση αποσυμφόρηση κυρίως των νησιών.

Ανησυχίες φορέων και δημάρχων

Το ζήτημα έχει απασχολήσει τα όργανα της ΚΕΔΕ, καθώς και το δίκτυο των Δήμων  της χώρας που λειτουργούν προγράμματα. Ρόλο συντονιστή σε επίπεδο Δήμων στην νέα αυτή φάση διαδραματίζει πέραν της ΚΕΔΕ και ο Δήμος Αθηναίων. 

Χαρακτηριστική είναι η θέση του Δήμου Λάρισας: “Σημειώνεται ότι η αλλαγή του νομικού πλαισίου τον περασμένο Μάρτιο και η σχετική  Κοινή Υπουργική απόφαση  (Κ.Υ.Α.), περιορίζουν το χρονικό περιθώριο αποχώρησης των δικαιούχων διεθνούς προστασίας από τις κάθε είδους δομές από έξι μήνες σε 30 ημέρες. Η συγκεκριμένη αλλαγή σε συνδυασμό με  την έλλειψη ενταξιακής πολιτικής, εγκυμονούν κινδύνους για την συνέχεια αφού οι δικαιούχοι διεθνούς προστασίας αποκλείονται από κάθε είδους κοινωνική προστασία λόγω των κριτηρίων που έχουν θεσπιστεί, δεν έχουν ΑΜΚΑ και πρόσβαση την αγορά εργασίας, το πρόγραμμα «ΗΛΙΟΣ» δεν δίνει λύσεις μέχρι τώρα και συγχρόνως δεν έχουν και ταξιδιωτικά έγγραφα.   Στοιχεία που είναι πολύ πιθανόν να τους οδηγήσουν στην ανέχεια, την εξαθλίωση και την αστεγία, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τους ίδιους και τις τοπικές κοινωνίες. Με απλές κουβέντες μπορεί να δούμε τους ανθρώπους αυτούς στις πλατείες μας, στις πλατείες των πόλεων με τα πράγματά τους και τα παιδιά τους.”

Ο δήμαρχος Λάρισας Απόστολος Καλογιάννης, σε επιστολή του στον κ. Μηταράκη επισημαίνει: «… σας κοινοποιούμε τη διαφωνία μας για την όποια ενέργεια απομάκρυνσης-έξωσης συνανθρώπων μας που είναι δικαιούχοι διεθνούς προστασίας από το πρόγραμμα ΕΣΤΙΑ, έως ότου εκδοθούν τα απαραίτητα έγγραφα για την διασφάλιση της ομαλής μετάβασης είτε στην κοινωνική ένταξη είτε στη χώρα προορισμού τους. Παράλληλα εκφράζουμε την έντονη ανησυχία μας για τις επιπτώσεις στους ανθρώπους και στην πόλη της Λάρισας που θα επιφέρει η απομάκρυνση- έξωση δεκάδων οικογενειών από τη Δομή φιλοξενίας αιτούντων άσυλο και δικαιούχων διεθνούς προστασίας του Κουτσόχερου, χωρίς καμία πρόβλεψη για τη διαμονή τους και χωρίς πρόσβαση σε είδη πρώτης ανάγκης…»

Τη βαθιά της ανησυχία εκφράζει η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, θεωρώντας πρόωρη την παύση της παροχής βοήθειας σε πολλούς αναγνωρισμένους πρόσφυγες, προτού να έχουν αποτελεσματική πρόσβαση στην αγορά εργασίας και σε προγράμματα κοινωνικής πρόνοιας, όπως προβλέπεται από την ελληνική νομοθεσία. 

Το ΚΙΝΑΛ μιλάει για “ωρολογιακή βόμβα και τονίζει σε σχετική ανακοίνωσή του: “Η διαχείριση του μεταναστευτικού- προσφυγικού ζητήματος απαιτεί βιώσιμο σχεδιασμό εντός της χώρας και δυναμική διεκδίκηση εκτός αυτής. Μια κυβέρνηση που υποτάσσεται στις ιδεοληψίες της και τους «ισχυρούς» της ΕΕ είναι μοιραίο να αποτύχει. Σε βάρος των προσφύγων αλλά και των Ελλήνων πολιτών”.

“Θα γεμίσουν οι πλατείες και τα πάρκα με κόσμο άστεγο”, προειδοποιεί το ΚΕΕΡΦΑ. Μια από τις χειρότερες συνέπειες της έξωσης είναι και η αδυναμία που θα προκύψει για πολλά παιδιά προσφύγων να συνεχίσουν τη φοίτησή τους στα σχολεία, επισημαίνει η ΑΡΣΙΣ.

Σφοδρές αντιδράσεις και στην Ευρώπη

Το θέμα της έξωσης από τις δομές όσων πάρουν καθεστώς ασύλου χωρίς να υπάρχει πρόνοια για την ομαλή ένταξή τους στην ελληνική κοινωνία, πρώτα απ’ όλα με τη διασφάλιση στέγασης, παίρνει και διεθνείς διαστάσεις. Το ζήτημα μάλιστα αυτό έφτασε και στις Βρυξέλλες με επιστολή που απέστειλαν προς τον αντιπρόεδρο της Κομισιόν Μαργαρίτη Σχοινά και την αρμόδια Επίτροπο Εσωτερικών Ύλβα Γιόχανσον, τρεις ευρωβουλευτίνες, η Cornelia Ernst, της ευρωομάδας της Αριστεράς, η Sophie In’t Veld, της ομάδας «Ανανεώστε την Ευρώπη» και η Tineke Strik, των Πρασίνων.

«Παρά τις προσπάθειες του Δήμου Αθηναίων, ΜΚΟ, και συλλόγους της κοινωνίας των πολιτών, δεν έχει βρεθεί ακόμα λύση για την παροχή άλλης στέγης στους ανθρώπους αυτούς. Είναι προφανές ότι με τον τρόπο αυτόν δημιουργείται ένα νέο, πολύ σοβαρό πρόβλημα, κυρίως για τα άτομα αυτά, που θα μείνουν στον δρόμο, αλλά και για την τοπική κοινωνία. Η κατάσταση επιδεινώνεται, δεδομένου το ότι οι αρχές έχουν παύσει την παροχή επιδόματος και τα προγράμματα κοινωνικής ένταξης και υποστήριξης για αυτά τα άτομα. Είναι η Επιτροπή ενήμερη για αυτήν την κατάσταση; Γνωρίζει αν και πως σχεδιάζουν οι αρχές να χρησιμοποιήσουν το κονδύλι ύψους 350 εκατομμυρίων ευρώ, που διατέθηκε για στέγαση τον περασμένο Μάρτιο; Έχουν προβλεφθεί συγκεκριμένα μέτρα για την αποφυγή της ανεστιότητας για τους πρόσφυγες αυτούς, και αν ναι, ποια είναι αυτά;» αναφέρουν μεταξύ άλλων στην επιστολή τους οι τρεις ευρωβουλευτίνες.

Η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου

Σημαντική είναι η παρέμβαση της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΕΔΑ), του επίσημου συμβουλευτικού οργάνου της πολιτείας σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, που καλεί την κυβέρνηση να μην προχωρήσει στην έξωση χιλιάδων προσφύγων από τις δομές και τα διαμερίσματα της ενδοχώρας στις παρούσες συνθήκες.

Συγκεκριμένα, η ΕΕΔΑ ζητά από την πολιτεία «να μην προχωρήσει στην εξαγγελθείσα μαζική και αδιάκριτη εκκένωση των χώρων φιλοξενίας αιτούντων διεθνή προστασία από τους αναγνωρισμένους δικαιούχους διεθνούς προστασίας, χωρίς την ταυτόχρονη διασφάλιση εναλλακτικής λύσης στέγασης για τους τελευταίους, σε συνεργασία με δημόσιους ή/και ιδιωτικούς φορείς».

Η ΕΕΔΑ επισημαίνει την «προχειρότητα της επικείμενης έξωσης» και υπογραμμίζει ότι «πιθανολογείται βάσιμα ότι ο μεγαλύτερος αριθμός των δικαιούχων διεθνούς προστασίας που θα εκδιωχθεί από τους χώρους όπου φιλοξενείται σήμερα θα υποπέσει σε καθεστώς ένδειας και αστεγίας». Εξηγεί: «δεν έχει γίνει διαχωρισμός των ευάλωτων που θα παραμείνουν κατ’ εξαίρεση ενώ δεν έχει βρεθεί λύση στέγασης για τη μεταβατική περίοδο μέχρι την εύρεση καταλύματος από τους ίδιους τους πρόσφυγες ή με τη βοήθεια του προγράμματος HELIOS. […] Από τα 8.752 άτομα που έχουν προχωρήσει σε εγγραφή στο πρόγραμμα HELIOS μόνο 1.590 άτομα λαμβάνουν επιδότηση ενοικίου ενώ παράλληλα με την «έξωσή» τους θα διακοπεί και η οικονομική βοήθεια που λαμβάνουν, χωρίς παράλληλα να εξασφαλιστεί η δυνατότητα ένταξης τους σε προγράμματα κοινωνικής αλληλεγγύης. Άλλωστε, ακόμα και οι δικαιούχοι διεθνούς προστασίας που ενδεχομένως να είχαν την οικονομική δυνατότητα να εξασφαλίσουν μόνοι τους στέγη για την επόμενη ημέρα, τον τελευταίο καιρό αδυνατούσαν αντικειμενικά να τακτοποιήσουν τις υποθέσεις τους δεδομένων των μέτρων περιορισμού της κυκλοφορίας που επιβλήθηκαν από την Πολιτεία λόγω Covid-19 και δη εντός των ΚΥΤ -για τα οποία η Κυβέρνηση έλαβε ειδικά μέτρα με ισχύ μέχρι και τις αρχές Ιουνίου. Εξάλλου, για τη σύναψη σύμβασης μίσθωσης απαιτείται ΑΦΜ ενώ για την εγγραφή στο πρόγραμμα HELIOS απαιτείται επιπλέον τραπεζικός λογαριασμός και μισθωτήριο».

Αλλωστε, εμμέσως πλην σαφώς η ΕΕΔΑ συγκρούεται με τη ρητορική του υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου Νότη Μηταράκη και άλλων υπουργών και βουλευτών, που ισχυρίζονται ότι οι αποφάσεις παίρνονται με γνώμονα τους Ελληνες και όχι τους πρόσφυγες και όσους βρίσκονται στην Ελλάδα αλλά δεν ψηφίζουν, πλην όμως έχουν απαράγραπτα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Συγκεκριμένα, καλεί την πολτεία «να διασφαλίσει ότι τα σχέδια αποκατάστασης της οικονομίας την επόμενη ημέρα του εγκλεισμού λόγω Covid-19 δεν παραβιάζουν την αρχή της μη διάκρισης και της ίσης μεταχείρισης όλων των ομάδων του πληθυσμού που διαβιούν στη χώρα σχετικά με την απόλαυση των οικονομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων τους, συμπεριλαμβανομένων των προσφύγων και των μεταναστών».

Υπογραμμίζει: «Κανείς δεν πρέπει να μείνει πίσω».